Göz tansiyonu (glokom), görme sinirini etkileyen bir hastalıktır. Glokomla ilgili en önemli gerçek şudur: En sık görülen glokom tipi, uzun süre belirti vermeden ilerleyebilir. Bu nedenle “gözüm ağrımıyor, iyi görüyorum” demek, glokom olmadığı anlamına gelmez.
Bu yazıda glokom belirtilerini iki ana başlıkla anlatacağım:
Yavaş seyreden (açık açılı) glokomda görülebilen belirtiler
Kapalı açılı glokom atağında ortaya çıkan acil belirtiler
Glokom neden çoğu zaman belirti vermez?
Glokom genellikle görmeyi çevreden merkeze doğru etkiler. Çevresel görme kaybı yavaş geliştiğinde beyin bunu uzun süre telafi edebilir. Bu yüzden kişi günlük yaşamında fark etmeyebilir.
Net sonuç: Glokomun erken dönemde yakalanması çoğunlukla şikâyetle değil, muayene ve testlerle olur.
Açık açılı glokomda görülebilen belirtiler
Açık açılı glokom en sık görülen tiptir ve çoğu kişide sessiz ilerler. Buna rağmen şu belirtiler görülebilir:
Çevresel (yan) görmede azalma
Kapı eşiği, masa köşesi gibi cisimlere daha sık takılma / çarpma
Kalabalıkta yön bulmada zorlanma (çevresel farkındalık azalması)
Bir göz kapatıldığında diğer gözle görmede belirgin fark hissedilmesi
Bazı kişilerde gece görmede zorlanma ve kontrast algısında azalma
Bu belirtiler tek başına glokom tanısı koydurmaz; ancak glokom açısından değerlendirme gerektiren uyarılardır.
Kapalı açılı glokom atağı belirtileri (acil durum)
Kapalı açılı glokom atağı, aniden ortaya çıkabilir ve aynı gün değerlendirme gerektirir. Aşağıdaki bulgular kapalı açılı glokom atağında görülebilir:
Şiddetli göz ağrısı
Bulanık görme
Işıkların etrafında halka/ışık saçılması görme
Baş ağrısı
Bulantı ve kusma
Gözde belirgin kızarıklık
Bu tablo “geçer” diye beklenmesi gereken bir durum değildir. Bu belirtiler varsa acil muayene gerekir.
Göz tansiyonu yükselince ağrı olur mu?
Her zaman olmaz.
Açık açılı glokomda çoğu zaman ağrı olmaz.
Kapalı açılı glokom atağında ise ağrı belirgin olabilir.
Bu nedenle glokomu “ağrı yapan bir hastalık” gibi düşünmek doğru değildir.
Hangi durumda glokom açısından kontrol şarttır?
Aşağıdaki durumlar varsa glokom değerlendirmesi yapılmalıdır:
Ailede glokom öyküsü (anne-baba-kardeş)
Daha önce “göz tansiyonu yüksek” ölçümü
40 yaş ve üzeri düzenli kontrol ihtiyacı
Uzun süreli kortizon (damla/ilaç) kullanımı
Göz travması öyküsü
Diyabet gibi bazı sistemik hastalıklar
Görme alanıyla ilgili şüpheli yakınmalar
Glokom şüphesi varsa hangi testler yapılır?
Glokom tanısı yalnızca “basınç ölçümü” ile konmaz. Değerlendirmede temel başlıklar şunlardır:
Göz içi basıncı ölçümü (tonometri)
Görme siniri muayenesi
OCT (sinir lifi analizi)
Görme alanı testi (perimetri)
Kornea kalınlığı ölçümü (pakimetri)
Gerekli hastalarda açı değerlendirmesi (gonyoskopi)
Bu testler glokom varlığını, tipini ve takip planını netleştirir.
Son mesaj: Belirti yoksa da glokom olabilir
Glokomun en önemli özelliği şudur: Belirti yokken de başlayabilir ve ilerleyebilir. Bu nedenle risk grubundaysanız şikâyet beklemek doğru yaklaşım değildir. En doğru yöntem, muayene ve testlerle net bir takip planı oluşturmaktır.
