“Göz tansiyonu” günlük dilde glokomu çağrıştırır; ölçtüğümüz değer ise göz içi basıncıdır. Burada net bir ayrım vardır: Glokom tanısı tek bir basınç ölçümüyle konmaz. Glokom; görme siniri muayenesi, basınç ölçümü ve testlerin birlikte değerlendirilmesiyle tanımlanır. (Detay: Glokom (Göz Tansiyonu) Nedir? )
Bu yazıda iki soruyu açık şekilde yanıtlıyorum:
Göz tansiyonu hangi yöntemlerle ölçülür?
Hava üflemeli ölçüm glokom için yeterli midir?
1) Göz tansiyonu ölçümü (göz içi basıncı) nasıl yapılır?
Göz içi basıncı ölçümünde kullanılan yöntemlerin amacı aynıdır: Basıncı sayısal olarak ölçmek. Ancak yöntemlerin doğruluk düzeyi ve ölçümü etkileyen faktörlere duyarlılığı farklıdır.
A) Aplanasyon tonometrisi (muayenehane standardı)
Klinik pratikte en sık kullanılan ve referans kabul edilen yöntemlerdendir.
Göz yüzeyine damla ile anestezi uygulanır.
Ölçüm, belirli bir standartla yapılır.
Glokom değerlendirmesinde en güvenilir veri, bu tip tonometri ölçümleriyle elde edilir.
B) Hava üflemeli ölçüm (Non-contact tonometri)
Cihaz, göze kısa bir hava pufu uygular ve korneanın verdiği tepkiye göre basıncı hesaplar.
Avantajı: hızlıdır, tarama için pratiktir.
Sınırı: glokom değerlendirmesinde tek başına yeterli değildir (nedenini aşağıda net anlatıyorum).
C) Taşınabilir / temaslı cihazlar (iCare vb.)
Bazı kliniklerde veya özel durumlarda kullanılan yöntemlerdir. Ölçüm tekniğine bağlı değişkenlik gösterebilir; sonuçlar klinik bağlamda değerlendirilir.
2) Hava üflemeli ölçüm glokom için yeterli mi?
Hayır. Hava üflemeli ölçüm tarama amaçlıdır. Glokom değerlendirmesinde “son söz” değildir.
Bunun nedeni nettir:
Glokom tanısı sadece basınç sayısına dayanmaz.
Glokom tanısı için görme siniri, OCT ve görme alanı gibi değerlendirmeler gerekir.
Bu yüzden hava üflemeli ölçümde “yüksek çıktı” denmesi, glokom var demek değildir.
Aynı şekilde hava üflemeli ölçüm “normal çıktı” diye glokomu dışlayamaz.
Glokom değerlendirmesinin temel testleri şunlardır:
OCT (Detay: Glokomda OCT nedir? )
Görme alanı testi (Detay: Görme alanı testi nedir? )
Ölçüm sonuçları neden farklı çıkabilir?
Göz içi basıncı ölçümünde bazı faktörler sonucu etkiler. Bu faktörleri bilmek, ölçümü doğru yorumlamak için gereklidir.
1) Kornea kalınlığı (pakimetri)
Kornea kalınlığı ölçümü, basınç değerinin yorumunu doğrudan etkiler. Bu nedenle glokom şüphesinde kornea kalınlığı mutlaka dikkate alınır.
(Detay: Kornea kalınlığı göz tansiyonunu etkiler mi? )
2) Gün içi değişim
Göz içi basıncı gün içinde değişebilir. Bu nedenle glokom şüphesinde basınç ölçümü tek seferle bırakılmaz; hekim gerekli görürse farklı zamanlarda ölçüm planlar. Bu yaklaşım, takipte daha güvenilir karar verilmesini sağlar.
3) Ölçüm sırasında göz kapağı sıkma / kasılma
Ölçüm sırasında göz kapağını sıkmak, gözünü kısarak kasılmak veya başını geriye çekmek ölçümü bozabilir. Doğru ölçüm için hasta rahat olmalı ve ölçüm standardına uyulmalıdır.
“Göz tansiyonum normal çıktı, glokom yok” denebilir mi?
Hayır. Bu cümle doğru değildir.
Glokom, normal basınç değerlerinde de görülebilir (normal tansiyonlu glokom). Bu nedenle glokom değerlendirmesi; basınç ölçümü + görme siniri muayenesi + testlerle birlikte yapılır.
Glokom şüphesi veya tanısı varsa, doğru yaklaşım bir takip planı oluşturmaktır. Glokom Tanı ve Tedavisi sayfamızdan bu konuda bilgi alabilirsiniz.
Ne zaman glokom açısından kontrol planı yapılmalı?
Şu durumlarda glokom değerlendirmesi geciktirilmemelidir:
Ailede glokom öyküsü
Daha önce yüksek basınç ölçümü
40 yaş ve üzeri düzenli kontrol ihtiyacı
Uzun süreli kortizon kullanımı
Göz travması öyküsü
Risk grubunda olan kişilerde hedef nettir: glokomu erken yakalamak veya glokom yoksa güvenli aralıklarla taramayı sürdürmek.
(Detay: Glokom risk faktörleri )
Kısa özet
Göz tansiyonu ölçümü, glokom değerlendirmesinde gereklidir.
Hava üflemeli ölçüm tarama için uygundur; glokom için tek başına yeterli değildir.
Glokom tanısı ve takibi için tonometri + OCT + görme alanı birlikte değerlendirilir.
İlgili Yazılar
Glokom Risk Faktörleri: Kimler Düzenli Kontrol Olmalı?
Göz Tansiyonu Kaç Olmalı?
Glokomda OCT Nedir?
