Hoe wordt een staaroperatie uitgevoerd?
De operatie gebeurt tegenwoordig met fako-emulsificatie. Via twee of drie zeer kleine sneetjes aan de rand van het hoornvlies wordt de troebele lens met ultrageluid vergruisd en verwijderd. Daarna wordt een opvouwbare kunstlens, waarvan de sterkte vooraf uit uw metingen is berekend, in het natuurlijke lenskapsel geplaatst. De sneetjes sluiten meestal zonder hechtingen.
De ingreep gebeurt onder verdovende oogdruppels: u bent wakker, maar voelt normaal gesproken geen pijn – hooguit een lichte aanraking of druk. In ervaren handen duurt het ongeveer 10–15 minuten. Een laser-ondersteunde (“femto”) staaroperatie biedt geen extra voordeel, maar verlengt de ingreep en verhoogt de kosten; daarom wordt de moderne fako-techniek gebruikt.
Wanneer is een operatie nodig?
Niet elke staar hoeft meteen geopereerd te worden. Het moment hangt af van hoeveel de staar uw zicht en dagelijks leven beïnvloedt. Een operatie wordt meestal gepland bij:
- duidelijk verminderd zicht
- moeite met lezen
- slechter zien tijdens het autorijden, vooral ’s nachts
- toenemende verblinding en lichtverstrooiing
- moeite met televisiekijken of het herkennen van gezichten
Wordt de operatie te lang uitgesteld, dan verhardt de lens en wordt de ingreep moeilijker; in sommige gevallen kan bovendien de oogdruk stijgen.
Lenskeuzes: monofocaal, torisch, EDOF en trifocaal
- Monofocale lenzen: scherp zien op één afstand (meestal veraf); voor dichtbij is een leesbril nodig.
- Torische lenzen: corrigeren daarnaast astigmatisme (cilinder).
- EDOF-lenzen: goed zicht veraf en op tussenafstand met minder lichtverstrooiing ’s nachts; dichtbij wordt gedeeltelijk ondersteund.
- Trifocale (multifocale) lenzen: veraf, tussenafstand en dichtbij – de sterkste optie om zonder bril te lezen.
Multifocale lenzen kunnen de behoefte aan een bril sterk verminderen of wegnemen, maar een brilvrij leven op alle afstanden kan niet voor iedereen worden gegarandeerd. Een zorgvuldige patiëntselectie en de juiste lens zijn doorslaggevend.
Multifocale lenzen zonder staar
Multifocale lenzen worden ook gebruikt bij mensen zonder staar:
- vanaf ongeveer 45 jaar, wanneer het zien dichtbij afneemt (ouderdomsverziendheid) en u minder afhankelijk wilt zijn van een leesbril
- bij een hoge brilsterkte, als u van uw bril af wilt (refractieve lensvervanging)
De operatietechniek is dezelfde als bij een staaroperatie; het verschil zit in de lens en in de uitgebreide planning vooraf.
Het onderzoek vóór de operatie
Vóór de operatie worden zowel de gezondheid van uw oog als de sterkte van de nieuwe lens bepaald:
- gezichtsscherpte en huidige brilsterkte
- spleetlamponderzoek van hoornvlies, iris en lens
- meting van de oogdruk
- onderzoek van netvlies en oogzenuw met verwijde pupil
- optische biometrie om de lenssterkte te berekenen (bij zeer dichte staar echografische biometrie)
- zo nodig hoornvliestopografie en OCT, bijvoorbeeld bij astigmatisme of multifocale lenzen
Draagt u contactlenzen? Laat ze vooraf uit voor nauwkeurige metingen: zachte lenzen minimaal 1 week, harde lenzen minimaal 3 weken.
De operatiedag en het herstel
Na de operatie rust u ongeveer 30 minuten uit en gaat u dezelfde dag met een afgedekt oog naar huis. Een uur later haalt u de afdekking weg en begint u met de oogdruppels – de eerste 2–3 dagen vaker, daarna minder vaak, meestal ongeveer een maand lang.
- Eerste 1–2 dagen: een licht zanderig gevoel, tranen, lichtgevoeligheid en iets wazig zien zijn normaal.
- Daarna wordt het zicht geleidelijk scherper; bij sommige patiënten duurt het herstel door tijdelijke zwelling van het hoornvlies 1–2 weken langer.
- Wrijf niet in uw ogen en verblijf vooral de eerste 10 dagen in een schone omgeving.
- Bij multifocale lenzen moeten de hersenen wennen (neuro-adaptatie): kringen (halo’s) rond lichten ’s nachts kunnen enkele weken tot maanden opvallen en nemen meestal af.
- Ongeveer een maand na de operatie wordt uw definitieve sterkte voor veraf en dichtbij gecontroleerd.
Kunnen beide ogen op dezelfde dag worden geopereerd?
Meestal worden de twee ogen op verschillende dagen geopereerd, zodat het kleine infectierisico niet voor beide ogen tegelijk wordt genomen. In bepaalde situaties – bijvoorbeeld bij zeer oude patiënten, ernstige algemene aandoeningen of grote angst voor de operatiekamer – kunnen beide ogen op dezelfde dag worden geopereerd.
Risico’s
Zoals elke operatie brengt ook een staar- of multifocale-lensoperatie risico’s met zich mee. Zelden kunnen een infectie, veranderingen in de oogdruk, netvliesproblemen of vertroebeling van het lenskapsel (nastaar) optreden; de meeste worden bij de controles vroeg ontdekt en behandeld. Nastaar kan met een korte laserbehandeling worden verholpen. Zeer zelden moet een lens worden vervangen. Een zorgvuldig onderzoek en een ervaren chirurg houden deze risico’s zo klein mogelijk.