Alerjik Konjonktivit Nedir?

Alerjik Konjunktivit Nedir?

Alerjik Konjonktivit gözümüzde konjonktiva adı verilen göz yüzeyinde bulunan ince zar bir tabakada ortaya çıkan bir göz alerjisi durumdur. Konjonktiva hem alt ve üst göz kapaklarının göze bakan iç kısmında hem de gözün kendisinin üzerinde bulunan ve saydam olan bir tabakadır. Gözlerinizde yaz aylarında ya da tüm yıl boyunca devam eden ‘kaşıntı’ şikayetiniz varsa göz alerjiniz olabilir. Bu durum bazen vücudumuzdaki alerjik astım gibi rahatsızlıklarla birlikte bulunur, bazen ise tek başına bir kişide ortaya çıkabilir. Bir kişinin alerjik bir bünyeye sahip olup olmadığı daha çok genetik yapısıyla ilişkili bir durumdur.

Alerjik Konjonktivit Nasıl Ortaya Çıkar?

Konjonktiva dış ortamdaki hava ile temas halinde olduğundan hayatımız boyunca birçok yabancı madde ile temas etmektedir. Bu yabancı maddeler bakteriler, virüsler, başka organik maddeler ve kimyasal maddeler vs olabilir. Bu yabancı maddelerden bakteriler ve virüsler konjonktivada mikrobik iltihaplanmalar (mikrobik konjonktivit) oluştururken polen, küf mantarları, toz akarları, tozlar, çimen, bazı yabani otlar gibi bazıları ise alerjik reaksiyona neden olabilirler. Aşağıda bir toz akarının fotoğrafı görülmektedir.

Allerjik Konjunktivit Tipleri

Alerjik konjonktivit mevsimsel ve devamlı olmak üzere iki başlık altında incelenebilir.

Mevsimsel alerjik konjonktivite bahar aylarında genellikle ağaç polenleri, yaz aylarında çimen polenleri, sonbaharda ise yaban ot polenleri neden olmaktadır. Kişi kış aylarında ve soğuk iklime sahip bölgelerde genellikle rahattır. Bunun nedeni soğuk havada hava yolu ile taşınan polenlerin taşınmasındaki yavaşlıktır. Mevsimsel alerjik konjonktivit kendisini polen mevsiminde gözde rahatsızlık hissi ile de gösterebilmektedir. mevsimsel alerjik konjonktivitin kornea üzerinde bulunan gözyaşı tabakasının stabilitesini bozması ve göz kuruluğu bulgularına yol açmasıdır. Bir çalışmada  polen mevsimi dışında alerjik göz rahatsızlığında gözyaşı film tabakasının etkilenmediğini ortaya koymuştur.

Devamlı allerjik konjunktivitte ise hastada tüm yıl boyunce allerjik göz rahatsızlığı bulguları ortaya çıkmaktadır. Bu nedenle devamlı allerjik konjunktivitlerin ortaya çıkmasında mevsimsel allerjenlerin rolü olabilse de tamamen bu allerjenlere bağlı olarak ortaya çıktığı söylenemez. Devamlı allerjik konjunktivitin ortaya çıkmasında ev ortamında bulunan toz akarı, sigara, küf ve evcil hayvanların atık maddelerinin etkili olduğu bilinmektedir.

Bulgular ve Hasta Şikayetleri

Alerjik konjonktivitte klasik olarak gözde kızarıklık, konjonktivada ve göz kapağında ödem (şişkinlik) ortaya çıkmaktadır. Alerjik konjonktivitte hastanın ailesinde ya da kendisinde sıklıkla alerjik rinit (allerjik burun mukozası ilitihabı), astım ve alerjik ekzema gibi başka alerjik rahatsızlar da bulunur. Hastanın şikayetleri açısında öne çıkan en önemli bulgu kaşıntıdır ve yanmadır. Kaşıntı olmadan alerjik konjunktivit tanısı her zaman şüphelidir.

Alerjik Konjonktivit Belirtileri

• Şiddetli kaşıntı

• Göz kızarıklığı

• Sulanma

• Göz kapaklarında hafif şişlik

• İki gözde birden görülmesi

Alerjik Konjonktivit Bulaşıcı mıdır?

Hayır.
Alerjik konjonktivit bulaşıcı değildir.

Alerjik Konjonktivit Tedavisi

Tedavide ilk hedef alerji oluşturan etkenden uzak durmaktır. Buna rağmen kişinin alerji şikayetleri varsa bu durumda yapay gözyaşları ile antihistaminik adı verilen maddeleri içeren göz damlaları ve ilaçlar başlanabilir. Bu ilaçlarda bulunan maddeler alerji oluşumuna neden olan histamin adı verilen maddenin etkisini nötralize eder. Kişinin bu şekilde kaşıntı, kızarıklık ve ödem şikayetlerinin azalmasına neden olur. 

Bunların dışında alerjik konjonktivit tedavisinde kortizol içeren damla ve ilaçlar da çok etkilidir. Ancak bu damlaların kesinlikle bir göz doktoru kontrolünde kullanılması gerekmektedir. Çünkü kontrolsüz kullanımda katarakt ve göz tansiyonu gibi ciddi sorunların ortaya çıkmasına neden olabilmektedirler.

Alerjik Konjonktivitin Ağır Tipleri

Mevsimsel (SAC) ve devamlı (PAC) alerjik konjonktivit çoğunlukla iyi huyludur ve göz yüzeyinde kalıcı hasar bırakmaz. Ancak literatürde tanımlanan bazı ağır tipler korneayı da etkileyebildiği için ayrı önem taşır:

• Vernal keratokonjonktivit (VKC): Genellikle çocuk ve genç erkeklerde, ilkbahar-yaz aylarında ağırlaşan; üst göz kapağının iç yüzünde iri “kaldırım taşı” görünümünde papiller ve şiddetli kaşıntı ile seyreden bir tiptir. Korneayı tutarak görmeyi tehdit edebilir.
• Atopik keratokonjonktivit (AKC): Atopik cilt hastalığı (egzama) olan erişkinlerde görülen, kronik seyirli ve kornea komplikasyonları açısından riskli bir tiptir.
• Dev papiller konjonktivit (GPC): Özellikle kontakt lens kullananlarda, üst kapak iç yüzünde iri papillerle seyreden mekanik-alerjik bir tablodur.

Ayrıca şiddetli ve sürekli göz kaşımanın, ilerleyen bir kornea hastalığı olan keratokonus ile ilişkili olduğu bilinmektedir; bu nedenle alerjik göz kaşıntısını kontrol altına almak yalnızca konforu değil, göz sağlığını da korur.

Kaynaklar

• La Rosa M, ve ark. Allergic conjunctivitis: a comprehensive review of the literature. Italian Journal of Pediatrics. 2013;39:18.
• Bielory L, ve ark. ICON: Diagnosis and management of allergic conjunctivitis. Annals of Allergy, Asthma & Immunology. 2020;124(2):118-134.
• Leonardi A, ve ark. Allergic conjunctivitis: current concepts. Ocular Surface. 2019.