Üveit, gözün damarsı orta tabakası olan "uvea"nın (iris, silyer cisim, koroid) iltihaplanmasıdır; yani bir göz içi iltihabıdır. Tutulan bölgeye göre ön, orta, arka üveit ve panüveit olarak sınıflandırılır. Görmeyi tehdit edebildiği için erken tanı ve tedavi önemlidir.

Üveit belirtileri nelerdir?

Belirtiler üveit tipine göre değişir. Ön üveitte ışıktan rahatsızlık, gözde kızarıklık, ağrı ve görme azalması tipiktir. Orta üveitte çoğunlukla ağrısız uçuşmalar (sinek uçuşması) olur. Arka üveitte ise genellikle ağrısız görme kaybı görülür, kızarıklık olmayabilir.

Üveit tekrarlar mı?

Evet, üveitin bazı tipleri (özellikle bağışıklık sistemiyle ilişkili olanlar) tekrarlayabilir. Bu nedenle düzenli takip ve kortizonlu damlaların hekim planına göre kademeli azaltılması önemlidir; tedavinin erken kesilmesi atağı daha şiddetli döndürebilir. Tekrarlayan üveitte altta yatan sistemik hastalık araştırılmalıdır.

Üveit Nedir? Belirtileri, Nedenleri ve Tedavisi

Üveit Nedir?

Üveit gözümüzde bulunan ve ‘uvea’ adı verilen kısmın iltihaplanmasıdır. Uvea gözün dış duvarının ortasında bulunan damarsı tabakadır. Yani üveit bir göz içi ilhitabi durumunu ifade etmektedir. Göz içi yapıların bir kısmı şeffaf ve ışık geçirgen yapılar olduğundan ve bir diğer kısmı ise ışığa duyarlı olan hücreleri içerdiğinden üveitin görmeyi tehdit eden bir durum olduğu kolayca anlaşılabilir.

Üveit Gözün Hangi Tabakasının İltihaplanmasıdır?

Göz duvarı başlıca 3 tabakadan oluşmaktadır. Aşağıdaki şemada gözün tabakaları açıkça görülmektedir. Bunlardan en dıştaki kısım gözün ön kısmında şeffaf kornea, arka kısmında ise gözümüzde beyaz renkli görünen sklera adı verilen dokudur. Bunun hemen iç kısmında üveitlerde iltihaplanan ‘uvea’ tabakası yer alır. Uvea tabakası ise önde iris adı verilen ve gözümüze rengini veren tabaka, ortada silyer cisim adı verilen kısım ve arkada ise koroid adı verilen kısımlardan oluşmaktadır. Genel olarak uvea tabakası damarlardan oldukça zengin olduğundan dolayı aşağıdaki şemada kırmızı renkle gösterilmiştir. Gözümüzün en iç kısmında ise retina tabakası yer almaktadır. Retina ışık enerjisini elektriksel enerjiye çeviren ve bu uyarımı görme sinirine ileten tabakadır.

İris, Silyer Cisim ve Koroid

İris bir kişinin göz rengini veren tabakadır. Silyer cisim ise normal göz içi basıncını oluşturan göz içi sıvısını üreten tabakadır. En arkada yer alan koroid ise hemen tamamen damarlardan oluşmaktadır. Koroid birim alan başına vücudumuzda en fazla kanlanan dokudur. Koroidin bu kadar fazla kanlanmasının nedeni hemen içi kısmında bulunan retinanın gün boyu çalışması için gerekli besinleri ulaştırma ihtiyacından kaynaklanmaktadır.

Üveit Tipleri

Buraya kadar bahsettiğimizden yola çıkarak artık üveitlerin sınıflandırmasını kolayca anlayabiliriz. Başlıca 4 tipten bahsedilebilir.

Ön üveit: Sadece iris ve/veya silyer cismin iltihaplandığı durumdur. Esas olarak irisin iltihaplanmasıdır. Bereberinde silyer cisim etkilenmesi olabilir veya olmayabilir.
Orta Üveit: Esas olarak silyer cismin iltihaplandığı tiptir.
Arka Üveit: Koroidin iltihaplandığı tiptir. Ancak hemen belirtmek gerekir ki yukarıdaki şekilden de anlaşılacağı üzere koroid ve retina birbirine yapışık durumdadır. Bu nedenle bu terim denildiğinde genellikle koroid ve retinanın birlikte etkilendiği üveit şekli anlaşılmaktadır.
Panüveit: Tüm uvea dokusunun etkilendiği tiptir. Yani panüveitlerde hem ön üveit hem de arka üveit ortaya çıkmaktadır. Orta üveit bulunması panüveit için şart değildir.

Üveit Bulguları Nelerdir?

Üveit bulguları yukarıda bahsettiğimiz tiplerinde farklılıklar arz etmektedir. Bu nedenle üveit tiplerine göre bulgulardan bahsetmek daha uygundur.

Ön Üveit: İlk bulgu genellikle ışıktan rahatsızlık hissidir. Bununla birlikte gözde kızarıklık, ağrı, görmede azalma ön üveitlerin tipik bulgularıdır.
Orta Üveit: Gözün önünde uçuşan ve genellikle hastalar tarafından genellikle sinek uçuşmaları şeklinde anlatılan bulgu ortaya çıkabilir. Orta üveitte ağrı genellikle yoktur. Görme azalması olabilir veya olmayabilir. Yani genellikle müphem şikayetlere neden olmaktadır. Ancak orta üveitle birlikte ön ya da arka üveit mevcut ise bu durumda bu tiplere ait bulgular da ortaya çıkmaktadır.
Arka Üveit: Bu tip tek başına ortaya çıktığında ağrı olmaz. Ancak görme kaybı genellikle tipik olarak ortaya çıkmaktadır. Gözde kızarıklık genelllikle ortaya çıkmaz. Epiretinal membran (retina üzerinde zar oluşumu) ortaya çıkabilir.

Üveit Nedenleri

Üveitler birçok hastalığa bağlı ortaya çıkabilmektedir. Bunun yanında çoğu kez altta yatan başka bir hastalık olmaksızın da tek başına üveit görülebilmektedir. Başlıca üveit nedenlerini şu şekilde sıralayabiliriz.

İdyopatik. Bu grupta altta yatan başka herhangi bir hastalık bulunmayan üveitler anlaşılmaktadır.
Romatolojik Hastalıklar. Ankilozan spondilit, Reiter Sendromu, Romatoid Artrit, Sistemik Lupus Eritematosus, çocuklarda görülen juvenil idyopatik artrit, vb.
İltihabi Bağırsak Hastalıkları. Crohn hastalığı, Ülseratif kolit
Bağışıklık Sistemi Hastalıkları. Behcet Hastalığı
Enfeksiyon Hastalıkları. Brusellozis, Lyme Hastalığı, AIDS, Sifiliz, Toksokaryazis, Toxoplazmozis, Tubeküloz, Herpes Simplex, Herpes Zoster vs.

Üveit Tanısı Nasıl Konur?

Genel olarak değerlendirildiğinde üveit 20-60 yaş arasında görülen bir rahatsızlıktır. Ağrı, kızarıklık, görmede azalma gibi klasik ön üveit bulguları olduğunda tanı kolayca konulabilir; ancak bazı müphem olgularda (özellikle ağrısız arka veya orta üveitte) tanı güç olabilir. Üveitte tanı “sadece şikâyete bakarak” değil, ayrıntılı göz muayenesiyle konur ve şu adımları içerir:

Biyomikroskop (yarıklı lamba) muayenesi: Gözün ön bölümündeki iltihap hücreleri ve alevlenme (flare) net görülür.
Göz dibi muayenesi: Retina ve arka segment tutulumu değerlendirilir.
Göz tansiyonu ölçümü: Üveit göz tansiyonunu yükseltebildiği için baştan itibaren ölçülür.
OCT ve gerektiğinde ileri görüntüleme: Görmeyi düşüren makula ödemi gibi durumlar net ortaya konur.
Kan testleri ve sistemik değerlendirme: Altta yatan neden araştırılırken bazı hastalarda kan tahlilleri, akciğer grafisi veya ilgili branş (romatoloji, enfeksiyon) görüşü gerekir.

“Damlayı başlayayım geçer” yaklaşımı doğru değildir; yanlış ilaç tabloyu ağırlaştırabilir.

Üveit Tedavisi Nasıl Yapılır?

Üveit tedavisinin amacı iltihabı hızlı kontrol altına almak, görmeyi korumak ve tekrarı azaltmaktır. Tedavi üveitin yerine, şiddetine ve nedenine göre planlanır.

Ön üveit: En sık kortizonlu damlalar (iltihabı baskılar), göz bebeğini büyüten damlalar (ağrıyı azaltır, yapışıklığı önler) ve gerekirse göz tansiyonu düzenleyen damlalar kullanılır. Kritik kural: kortizonlu damla doktor kontrolü olmadan bırakılmaz; erken kesilirse atak daha şiddetli tekrarlayabilir.
Arka üveit ve panüveit: Arka segment tutulumunda tedavi daha güçlüdür: ağızdan veya damardan kortizon, bağışıklık düzenleyici ilaçlar, seçilmiş hastalarda biyolojik tedaviler ve gerektiğinde göz içine uygulanan ilaçlar. Bu tedaviler daha uzun sürer ve daha yakın takip gerektirir.
Enfeksiyona bağlı üveit: Sadece iltihabı baskılamak yetmez; enfeksiyonu hedefleyen tedavi (antiviral/antibiyotik vb.) mutlaka uygulanır. Bu grupta yanlış/kendi kendine ilaç kullanımı ciddi sorun çıkarır.

Tedaviye yanıt: Ön üveitte ağrı ve ışık hassasiyeti genellikle kısa sürede azalır, görme netliği göz içi bulgular düzeldikçe kademeli toparlar. Hedef “ilk günde tamamen geçmesi” değil, iltihabı hızlı kontrol altına alıp tekrarı önlemektir.

Komplikasyonlar

Üveit uzun dönemde ciddi başka göz sorunlarına neden olabilmektedir. Bunlar şu şekilde sıralanabilir.

Glokom (Göz Tansiyonu). Özellikle ön üveitlerde göz tansiyonu yükselebilmektedir. Bu yükselme genellikle geçici olup tedavi ile düşmektedir. Ancak bu kural değildir. Yani göz basıncında ortaya çıkan yükselme bazen kalıcı olabilir. Üveitlerde ortaya çıkan göz tansiyonu bazen kullanılan kortizollü damlalara da bağlı olabilmektedir. Bu nedenle kortizollü damlaların üveit tedavisinde mutlaka doktor kontrolünde kullanılması gerekmektedir. Glokom hakkında daha fazla bilgi için buraya tıklayınız.
Katarakt. Göz tansiyonunda olduğu gibi katarakt hem üvetin kendi komplikasyonu olabilir hem de kortizollü damlalara veya ilaçlara bağlı olabilir. Katarakt hakkında daha fazla bilgi için buraya tıklayınız.
Retina Ödemleri (sarı nokta ödemleri). Özellikle arka üveit ve orta üveitlerde görülebilmektedir.
Retina damar tıkanıklıkları. Özellikle Behçet Hastalığı gibi altta bağışıklık sistemi hastalığı bulunan üveit tiplerinde ortaya çıkmaktadır.

Üveit Tedavi Edilmezse Ne Olur?

Üveit tedavisiz bırakıldığında:

Katarakt
Glokom
Makula ödemi
Göz içi yapışıklıklar
gelişebilir ve kalıcı görme kaybı riski artar.

Bu nedenle üveitte doğru yaklaşım nettir:
✅ Erken tanı + doğru tedavi + düzenli kontrol

Üveit Hastası Günlük Hayatta Nelere Dikkat Etmelidir?

Damlalar saatinde kullanılmalı ve doktorun verdiği plana göre kademeli azaltılmalıdır.
Aktif üveit döneminde kontakt lens kullanımı uygun değildir.
Işık hassasiyeti olan hastalar güneş gözlüğüyle rahatlar.
Bulanık görme varken araç kullanmak güvenli değildir.
Kontrol randevuları aksatılmamalıdır; üveit tekrarlayabilen bir hastalıktır.

Ne Zaman Acil Muayene Gereklidir?

Aşağıdaki durumlarda aynı gün göz muayenesi gerekir:

Görmede ani azalma
Şiddetli göz ağrısı ve ışığa bakamama
Gözde hızlı artan kızarıklık
Göz tansiyonu atağını düşündüren baş ağrısı + bulantı

Sık Sorulan İlgili Sayfalar

Kaynaklar

Rosenbaum JT. Uveitis: Etiology, clinical manifestations, and diagnosis. UpToDate / New England Journal of Medicine derlemeleri.
Jabs DA, ve ark. Standardization of Uveitis Nomenclature (SUN) Working Group. American Journal of Ophthalmology. 2005;140(3):509-516.
Dick AD, ve ark. Guidance on Noncorticosteroid Systemic Immunomodulatory Therapy in Noninfectious Uveitis (FOCUS). Ophthalmology. 2018;125(5):757-773.