Göz Kapak Düşüklüğü (Pitozis) Nedir? Belirtileri, Nedenleri ve Tedavisi

Üst göz kapağının normalden aşağıda durmasına pitozis (göz kapak düşüklüğü) denir.
Bu durum yalnızca kozmetik bir sorun değildir; çoğu hastada görme alanını daraltır, okuma ve günlük yaşamı zorlaştırır ve alın kaslarını sürekli çalıştırdığı için baş ağrısına neden olur.

Göz Kapağı Normalde Nasıl Açık Durur?

Üst göz kapağını kaldıran ana yapı levator palpebrae superioris kasıdır. Bu kası aşağıdaki görselde görebilirsiniz. 

Bu kasın çalışma mekanizması şu şekildedir:

• Levator kası göz çukurunun (orbita) arka kısmından başlar

• İleri yani öne doğru uzanarak ince bir tendon yapısına dönüşür → buna levator aponevrozu denir

• Bu tendon göz kapağında bulunan sert destek dokusu olan tarsus adlı yapıya yapışır

• Kas kasıldığında tarsusu yukarı çeker ve göz kapağı açılır

Bu kas 3. kranial sinir (okülomotor sinir) tarafından uyarılır.
Yani göz kapağının açık durabilmesi için üç yapı sağlam olmalıdır:

1. Sinir (3. sinir)

2. Kas (levator palpebrae superioris)

3. Kasın kapağa tutunduğu yer (aponevroz – tarsus bağlantısı)

Bu üç yapıdan herhangi birinde oluşan problem pitozise yol açar.

Göz Kapak Düşüklüğü Nasıl Ortaya Çıkar?

Kapak düşüklüğü şu mekanizmalardan biri ile ortaya çıkar:

• Sinir uyarısı azalır → kas bu durumda çalışamaz

• Kas zayıflar → kapağı kaldıramaz

• Tendon gevşer veya yerinden ayrılır → kas çekse bile kapak kalkmaz, çünkü kuvveti aktaracağı yerden ayrılmıştır.

• Kapak ağırlaşır → ağırlaşan yük nedeniyle aşağı sarkar

Bu nedenle pitozis tek tip bir duruma işaret eden bir sorun değildir; altta yatan sebebe göre farklı türleri vardır.

Pitozis Belirtileri

Hastalar çoğu zaman sadece “kapağım düştü” şikayetiyle gelmez.
Genellikle fark etmeden gelişen belirtiler olur:

• Üstten görme alanının daralması

• Okurken satır atlama

• Televizyon izlerken başı geriye atma

• Sürekli kaş kaldırma

• Alın ve şakak ağrısı

• Gün sonunda artan kapak düşüklüğü

• Fotoğraflarda gözlerin eşit görünmemesi

Özellikle akşama doğru artan düşüklük kas hastalıklarını düşündürür.

Erişkinlerde Göz Kapak Düşüklüğü Nedenleri

1) Yaşa Bağlı (Aponevrotik / Senil) Pitozis — En sık neden

Yaş ilerledikçe levator kası sağlam kalır ancak kasa ait tendon (levator aponevroz) gevşer ve tarsustan yapışık olduğu yerden ayrılır.

Bu durumda:
Kas çalışır → ama kapağı yukarı doğru kaldıramaz. Özellikleri:

• En sık görülen pitozis tipidir

• Yavaş ilerler

• Genellikle iki taraflıdır

• Yaşlılarda görülür

• Ameliyatla başarı oranı yüksektir

---

2) Nörojenik (Sinir Kaynaklı) Pitozis

Levator kasını uyaran 3. sinir çalışmazsa kapak ani olarak düşer.

Olası nedenler:

• Diyabetik sinir hasarı

• Beyin damar tıkanıklığı

• Anevrizma

• Horner sendromu

• 3. sinir felci

Özelliği:
Ani başlayan pitozis kafa içi sorunların var olma ihtimalinden dolayı mutlaka araştırılmalıdır.

---

3) Miyojenik (Kas Kaynaklı) Pitozis

Levator kasınının kendisi herhangi bir nedene bağlı olarak zayıftır. 

En önemli örnek: Miyastenia Gravis

Tipik özellikleri:

• Gün içinde akşama doğru pitozis şiddetlenir. 

• Dinlenince düzelir

• Çift görme eşlik edebilir

Bu hastaların tanısı çok önemlidir, öncelikle nörolojik tedavi gerekir. 

---

4) Travmatik Pitozis

Kaza veya ameliyat sonrası göz kapağında oluşan hasarlar sonrasında ortaya çıkar:

• Levator kası travmalar ile kopabilir

• Aponevroz yapıştığı tarsus dokusundan ayrılabilir.

• 3. sinir zedelenebilir

Tedavi hasarın yerine göre planlanır.

---

5) Mekanik Pitozis

Kapak ağırlaşır ve aşağı iner:

• Kapak tümörleri

• Göz kapağında ödem

• İleri derecede deri sarkması

Burada problem kas değil göz kapağında ortaya çıkan ağırlığa bağlı olarak kapağın düşmesidir.

Pitozis Tanısı Nasıl Konulur?

Göz kapağı düşüklüğü tanısı yalnızca fotoğrafa bakılarak konulmaz. Detaylı kapak muayenesi gerekir.

Muayenede değerlendirilenler:

• Kapak yüksekliği (göz kapak kenarı ile göz bebeği arasındaki mesafe)

• Levator kasının fonksiyonu

• Kaş kompansasyonu yani göz kapağının kalkması için kişinin kaşını yukarı doğru kaldırması

• Pupilla yani göz bebeğinin pitozise bağlı olarak tamamen kapanması

• Göz hareketlerinin etkilenip etkilenmediği

• Gün içi pitozis şiddetinde değişim olup olmadığı

Gerekirse:

• Görme alanı testi

• Nörolojik değerlendirme

• Kan testleri (Miyastenia Gravis için)

Göz Kapak Düşüklüğü Tedavisi

Göz kapağı düşüklüğünün kalıcı tedavisi çoğu hastada cerrahidir. Ama yapılacak ameliyat tipi pitozisin nedenine bağlı olarak değişmektedir.

Ameliyatın amacı:

• Görme alanını açmak

• Göz kapakları arasındaki simetriyi sağlamak

• Doğal kapak kıvrımı oluşturmak

Pitozis Ameliyatı Nasıl Yapılır?

Erişkinlerde görülen göz kapağı düşüklüğü en sık olarak senil pitozis türündedir. Yani levator aponevrozunun tarsusa bağlandığı bölgeden ayrılması sonucunda ortaya çıkan pitozislerdir. Bu tip pitozislerde lavator kasının güçlendirilmesi hedeflenmektedir. Ameliyat seçimi kas gücüne göre belirlenir.

Levator Katlama (Plication)

Kas çalışıyor ama gevşemiştir.
Tendon kısaltılır ve yeniden gergin hale getirilir.

Genellikle:

• Hafif ve orta pitozis

• Yaşa bağlı pitozis

---

Levator Rezeksiyonu

Kasın bir bölümü kısaltılır.
Daha güçlü kaldırma sağlar.

Kullanım alanı:

• Orta – ileri pitozis

• Kas fonksiyonu yeterliyse yapılır.

Frontal Askı Ameliyatı

Kas çok zayıfsa tarsus ile alın kası arasında bağlantı oluşturularak alın kasındaki kaldırma gücünün göz kapağına aktarılması hedeflenir. 
Daha çok doğuştan pitozislerde uygulanır.

Pitozis Ameliyatı Riskli Midir?

Pitozis ameliyatı, uygun şartlarda ve doğru planlama ile güvenle uygulanabilen bir cerrahi işlemdir. Ameliyatın güvenliği; cerrahi yaklaşımın doğru seçilmesine ve ameliyat sonrası sürecin dikkatle yönetilmesine bağlıdır.

Ameliyat Sonrası Süreç

• İlk hafta göz kapağında şişlik normaldir

• 2–3 haftada günlük hayata dönülür

• Nihai sonuç 1–3 ayda oluşur

• Geçici göz kuruluğu kuruluk ortaya çıkabilir. 

Bebeklerde Göz Kapaklarının Seviyesinin Önemi

Göz kapağı düşüklüğünün oldukça önemli olduğu birkaç nokta vardır. Bunlardan birincisi doğumsal durumlardır. Kapak düşüklüğü eğer göz bebeğini kapatıyorsa bu durumda o göze ışık girmesi engellenmiş olur. Bu da o gözde tembelleşmeye neden olur. Bu nedenle göz bebeğini kapatan doğumsal durumlar acil tedavi edilmesi gereken bir durumlardır. Bunun dışındaki durumlarda tedavi acil değildir, daha çok kozmetik bir sorundur ve hemen ameliyat edilmesi zorunlu değildir. Bu anlamda bebeğin büyümesini beklemek bazen daha uygun olabilir. Yukarıda doğumsal göz kapak düşüklüğünü gösteren fotoğraftaki bebekte sol göz bebeğinin önemli derecede kapandığı izlenmektedir. Böyle bir durumda göz kapağını ameliyatla acil bir şekilde kaldırmak gerekmektedir.

Gençlerde Göz Kapağı Düşüklüğü ve Önemi

Göz Kapağı düşüklüğünün önemli olduğu bir nokta ise myastenia gravis adı verilen bir kas hastalığında ortaya çıktığı durumdur. Myastenia Gravis Hastalığı genellikle gençlerde ortaya çıkar ve günün ilerleyen saatlerinde kişinin kaslarının zayıflaması ile kendini gösterir. Bu hastalıkta ortaya çıkan durumlarda göz kapak düşüklüğü şiddeti gün içerisinde değişiklikler gösterir. Bu nedenle genç bir hastada yeni başlayan ve şiddeti gün içerisinde değişiklikler gösteren hastalarda altta yatan bir kas hastalığının varlığını araştırmak son derece önemli bir durumdur.

Gençlerde ortaya çıkan durumlarda beyinde yer tutan kitlelere bağlı olarak da ortaya çıkabilmektedir. Bu durumlarda hastada genellikle görmede bozulma, baş ağrısı, bulantı vs gibi başka bulgular da eşlik edebilmektedir.

Yaşlılarda Göz Kapak Düşüklüğü ve Önemi

Yaşa bağlı durumlar sıklıkla dokuların yaşlanmasına bağlı olarak ortaya çıkar. Ancak bazen hipertansiyon ve şeker hastalığı gibi damar sorunlarına neden olan hastalıklarda göz kapağını kaldırmaya yarayan sinirlerde ortaya çıkan felç durumlarında da ortaya çıkabilmektedir. Ancak bu durumun tanısı zor değildir. Çünkü kapak düşüklüğü ani bir şekilde ortaya çıkar ve beraberinde gözde kayma da ortaya çıkabilmektedir. Bu gibi durumlarda eğer sorunun hipertansiyon ya da şeker hastalığına bağlı olduğu değerlendirilirse bu durumda 3-6 ay içinde sorun genellikle kendiliğinden düzelmektedir. Yeteri kadar düzelme olmayan hastalarda ameliyatla sorun giderilebilmektedir.

Önemli Bir Nokta!

Burada önemli bir noktadan bahsetmekte fayda bulunmaktadır. Bazen hastalar üst göz kapaklarındaki cilt fazlalığını ve cilt gevşekliğini kapak düşüklüğü olarak değerlendirmektedirler. Bu durumlarda üst göz kapağında yıllar içerisinde ortaya çıkan gevşeklik ve cilt fazlalığından dolayı kapak cildi aşağıya doğru sarkmakta ve yanlışlıkla göz kapak düşüklüğü olarak ifade edilmektedir. Bu sorunun tedavisi tamamen farklıdır ve blefaroplasti adı verilen bir ameliyatla estetik olarak düzeltilmektedir. Şekilde bu durumdaki bir hastamız izlenmektedir. Bu konuda daha fazla bilgi için tıklayınız.

Doç. Dr. Fatih Çakır Gündoğan, Kayseri’de muayenehanesinde hizmet vermektedir. Ameliyatlarını anlaşmalı olduğu hastanelerde yapmaktadır. Muayenehanesi hakkında bilgi almak için tıklayınız.

Göz kapak hastalıkları konusunda daha fazla bilgi almak için bu konudaki blog yazılarımıza göz atabilirsiniz.

Ne Zaman Acile Başvurmalıdır?

Göz kapak düşüklüğü ile ilgili aşağıdaki durumlar önemlidir ve acil müdahale edilmelidir.

• Ani başlayan pitozis

• Çift görme

• Göz bebeğinde küçülme

• Şiddetli baş ağrısı

Bunlar nörolojik bir hastalık belirtisi olabilir.

Sonuç

Pitozis çoğu zaman yaşa bağlı tendon gevşemesinden kaynaklansa da bazı durumlarda sinir (nörejenik)  veya kas hastalığının (miyojenik)  belirtisi olabilir.
Bu nedenle yalnızca estetik bir sorun olarak değerlendirilmemeli, neden belirlenerek tedavi planlanmalıdır.

Doğru tanı sonrası yapılan pitozis ameliyatı, hem görmeyi hem de yüz ifadesini belirgin şekilde düzeltir.