Tüm yazılar

Fuchs Üveiti: Sessiz Seyreden Göz İçi İltihabı

Fuchs Üveiti: Sessiz Seyreden Göz İçi İltihabı

Fuchs üveiti tanısı koyduğumuz hastaların çoğu muayeneye bambaşka bir nedenle gelir. Kimi bir gözündeki bulanıklığın yavaş yavaş arttığını fark etmiştir, kimi gözünün önünde dolaşan küçük gölgelerden yakınır, kimi de yalnızca gözlük ölçtürmeye gelmiştir. Gözleri hiç kızarmamış, ağrımamıştır. Bu yüzden “gözünüzde uzun süredir devam eden hafif bir iltihap var” dediğimizde ilk tepki genellikle şaşkınlık olur.

Fuchs üveiti, gözün ön bölümünü tutan, çoğu zaman tek gözde görülen ve yıllarca sessizce süren kronik bir iltihaptır. Ağrısız seyrettiği için hem geç fark edilir hem de başka bir üveit türü sanılıp yanlış tedavi edilebilir. Hastalığın asıl önemi, yıllar içinde yol açabildiği katarakt ve göz tansiyonundan gelir.

Fuchs Üveiti Nedir?

Üvea; iris (gözün renkli tabakası), silyer cisim ve koroidden oluşan, gözün orta katmanıdır. Bu katmanın iltihabına üveit diyoruz. Fuchs üveiti, üveanın ön bölümünü, yani iris ve silyer cismi tutan özel bir üveit türüdür. Avusturyalı göz hekimi Ernst Fuchs tarafından 1906’da tanımlandığı için onun adını taşır; tıbbi kaynaklarda Fuchs üveit sendromu ve Fuchs heterokromik iridosiklit adlarıyla da geçer.

Klasik ön üveitte göz ataklar halinde kızarır, ağrır ve ışığa hassaslaşır; atak, tedaviyle birkaç haftada söner. Fuchs üveitinde tablo neredeyse tam tersidir. İltihap hafiftir, atak yapmaz, kesintisiz ama sessizce devam eder ve hasta çoğu zaman hiçbir şey hissetmez.

Adı benzese de Fuchs üveitini Fuchs endotel distrofisi ile karıştırmamak gerekir. O hastalık, korneanın iç yüzeyindeki hücreleri etkileyen tamamen farklı bir hastalıktır; ikisinin tek ortak noktası aynı hekimin adını taşımalarıdır.

Kimlerde Görülür?

Fuchs üveiti en sık genç ve orta yaşlı erişkinlerde ortaya çıkar. Türkiye’den ve dünyadan bildirilen hasta serilerinde ortalama tanı yaşı 30–35 civarındadır; kadınlarda ve erkeklerde benzer sıklıkta görülür. Hastaların büyük çoğunluğunda yalnızca bir göz etkilenir. İki gözün birden tutulması seyrektir; Türk hastalarla yapılan çalışmalarda yaklaşık 20 hastadan birinde görülmüştür.

Uluslararası kaynaklarda Fuchs üveitinin üveit hasta serilerindeki payı genellikle %1–3 olarak bildirilir. Ülkemizdeki üveit kliniklerinde ise hiç de nadir değildir. Ankara’da bir üveit biriminde izlenen 1.084 hastanın 161’inde, yani yaklaşık her yedi hastadan birinde tanı Fuchs üveitiydi.

Belirtileri Nelerdir?

Fuchs üveitinin en dikkat çekici yanı, çoğu zaman belirti vermemesidir. Ankara’daki seride hastaların %42’si hiçbir şikâyeti yokken, başka bir nedenle yapılan göz muayenesinde tanı almıştı. Şikâyet olduğunda ise genellikle şunlar görülür:

  • Bir gözde yavaş yavaş artan bulanık görme: Çoğunlukla hastalığa eşlik eden kataraktan kaynaklanır.
  • Uçuşan cisimler: Gözün iç kısmını dolduran jel kıvamlı yapıda (vitreus) oluşan bulanıklıklar, göz önünde sinek, iplik ya da gölge gibi dolaşan şekiller olarak hissedilir.
  • Işıkta kamaşma.

Gözde kızarıklık, ağrı ve ışığa karşı belirgin hassasiyet ise genellikle olmaz. Bu özellik, Fuchs üveitini diğer ön üveitlerden ayıran en önemli farklardan biridir.

İki gözün rengi farklı olmak zorunda mı?

Hastalığın eski adındaki “heterokromik” kelimesi, iki göz arasındaki renk farkını anlatır. Uzun süren iltihap irisin dokusunu incelttiği için etkilenen göz zamanla diğerinden daha açık renkli görünebilir. Ancak bu fark, özellikle kahverengi gözlerde fark edilmeyecek kadar silik kalabilir.

Hastaların büyük çoğunluğunun beyaz ırktan olduğu uluslararası bir çalışmada renk farkı %76 oranında görülürken, Türk hastalarla yapılan çalışmalarda bu oran %27 ile %47 arasında kalmıştır. Yani “gözlerimin rengi aynı” demek, Fuchs üveitini dışlamaz.

Fuchs Üveiti Neden Olur?

Hastalığın nedeni bugün hâlâ tam olarak bilinmiyor ve büyük olasılıkla birden fazla mekanizma rol oynuyor. Yine de en güçlü kanıtlar kızamıkçık (rubella) virüsünü işaret ediyor:

  • Bir çalışmada Fuchs üveitli 14 hastanın 13’ünün göz içi sıvısında, göz içinde üretilen kızamıkçık antikorları bulunmuş; karşılaştırma amacıyla incelenen başka üveit türlerine sahip hastaların hiçbirinde bu bulguya rastlanmamıştır.
  • ABD’de kızamıkçık aşı programının 1969’da başlamasından sonra doğan kuşaklarda Fuchs üveitinin belirgin şekilde azaldığı gösterilmiştir.
  • Yeni genetik dizileme yöntemleriyle bazı hastaların göz içinde virüsün varlığını sürdürdüğü saptanmıştır.

Asya’dan bildirilen bazı hastalarda ise benzer tablonun sitomegalovirüs (CMV) ile ilişkili olabildiği bilinmektedir. Kısacası Fuchs üveiti tek bir mikroba bağlanamayan, ama virüslerle yakından ilişkili görünen bir hastalıktır.

Fuchs üveiti bulaşıcı mı?

Virüslerle ilişkisi, akla doğal olarak bu soruyu getiriyor. Buradaki virüs ilişkisi, göz içinde uzun süredir devam eden sessiz bir süreci anlatır; Fuchs üveitinin kişiden kişiye bulaştığını gösteren bir bilgi yoktur. Üveitin bulaşıcılığı ve süresiyle ilgili sık sorulan soruları Üveit Bulaşıcı mı? Üveit Kaç Günde Geçer? yazımızda ayrıca ele aldık.

Tanı Nasıl Konur?

Fuchs üveitini gösteren tek bir kan tahlili ya da görüntüleme testi yoktur. Tanı, biyomikroskop (yarık lamba) ile yapılan ayrıntılı göz muayenesiyle konur. Muayenede aradığımız ipuçları şunlardır:

  • Korneanın arka yüzeyine yaygın olarak dağılmış, çoğu zaman yıldız biçimli, çok küçük beyaz çökeltiler
  • Gözün ön bölümündeki sıvıda (ön kamara) az sayıda iltihap hücresi
  • İris dokusunda yaygın incelme
  • Vitreusta bulanıklıklar
  • İris ile göz merceği arasında yapışıklık bulunmaması

Yazının başındaki fotoğraf, yarık lamba ile çekilmiş bir Fuchs üveiti görüntüsüdür. Sarı okun gösterdiği noktalar, ışık hüzmesi içinde seçilebilen çok küçük iltihabi hücrelerdir. Bu hücreler ancak büyütmeli muayeneyle görülebilir.

Listedeki son madde özellikle önemlidir. Ön üveitlerin çoğunda iris göz merceğine yapışmaya eğilimlidir; Fuchs üveitinde ise bu yapışıklıklar neredeyse hiç görülmez. Uluslararası üveit uzmanlarının belirlediği sınıflandırma ölçütleri de tek gözü tutan hafif bir ön üveitle birlikte ya iki göz arasındaki renk farkını ya da irisin yaygın incelmesiyle yıldız biçimli çökeltilerin bir arada bulunmasını esas alır.

Benzer görünüm verebilen bazı durumlar, örneğin herpes virüslerine bağlı ön üveitler, gerektiğinde ek testlerle ayırt edilir. Tanının şüpheli kaldığı durumlarda, ileri merkezlerde göz içi sıvısından alınan çok küçük bir örnekte virüslere karşı antikorlar araştırılabilir.

Tanı neden gecikiyor?

Ağrısız ve kızarıklık yapmadan seyrettiği için Fuchs üveiti çoğu zaman yıllarca fark edilmez ya da başka bir üveit türü sanılır. İstanbul’da yapılan geniş bir çalışmada, başka merkezlerden yönlendirilen 115 hastanın yalnızca 10’unda tanı daha önce doğru konmuştu. Yanlış tanı önemlidir, çünkü hastanın gereksiz yere uzun süre kortizonlu damla kullanmasına yol açabilir.

Fuchs Üveitinin Yol Açabildiği Sorunlar

Fuchs üveitinde görmeyi tehdit eden şey çoğu zaman hafif seyreden iltihabın kendisi değil, yıllar içinde gelişebilen sorunlardır.

Katarakt

Fuchs üveitinin en sık sorunu katarakttır, yani göz merceğinin bulanıklaşması. Genellikle merceğin arka yüzeyinde başlayan bir katarakt tipidir ve görmeyi nispeten erken etkiler. Türk hastalarla yapılan çalışmalarda hastaların yaklaşık yarısında tanı konduğunda katarakt zaten vardı. Uzun dönemde ise etkilenen gözlerin büyük çoğunluğunda katarakt gelişir.

Göz tansiyonu (glokom)

İkinci önemli sorun göz içi basıncının yükselmesidir. Göz tansiyonu her hastada gelişmez; ancak geliştiğinde görme sinirine sessizce zarar verebildiği için Fuchs üveitinin en ciddi sorunu sayılır. 103 hastanın izlendiği bir çalışmada hastaların yaklaşık dörtte birinde glokom saptanmış, bunların yarısında glokom tanı anında zaten mevcuttu. Türk hasta serilerinde göz basıncı yüksekliği daha düşük oranlarda, yaklaşık %9 ile %18 arasında bildirilmiştir.

Fuchs üveitine bağlı göz tansiyonu tedaviye inatçı olabilir ve katarakt ameliyatından sonra da ortaya çıkabilir. Bu yüzden göz basıncının yalnızca bir kez değil, takip boyunca düzenli olarak ölçülmesi gerekir.

Uçuşan cisimler

Türk hasta serilerinde hastaların önemli bir bölümünde, bazı çalışmalarda her on hastadan yedisinde, vitreusta iltihap hücreleri ve bulanıklıklar bulunmuştur. Bunlar çoğunlukla hafif uçuşmalara neden olur ve görmeyi belirgin şekilde etkilemez. Diğer pek çok üveitin aksine, sarı noktada (makula) ödem bu hastalıkta nadirdir. Bulanıklık yoğunlaşıp görmeyi bozduğunda ise vitrektomi ameliyatı güvenli bir seçenektir.

Fuchs Üveiti Nasıl Tedavi Edilir?

Neden her üveitte olduğu gibi kortizonlu damla kullanmıyoruz?

Klasik ön üveitte tedavinin temeli kortizonlu göz damlalarıdır. Fuchs üveitinde ise durum farklıdır. Bu hafif iltihapta sürekli kortizon tedavisinin hastalığın gidişatını değiştirmediği bilinmektedir ve güncel derlemeler, Fuchs üveitinde uzun süreli kortizon kullanımı için bir gerekçe olmadığını vurgular. Üstelik uzun süre kullanılan kortizonlu damlalar katarakt gelişimini hızlandırabilir ve göz tansiyonunu yükseltebilir; yani Fuchs üveitinin zaten yatkın olduğu iki sorunu ağırlaştırabilir.

Bu nedenle tedavimiz iltihabı tamamen “söndürmeye” değil, hastalığın yol açtığı sorunları zamanında yakalayıp tedavi etmeye yöneliktir. Ameliyat dönemi gibi özel durumlarda kısa süreli ilaç kullanımı ise hekimin değerlendirmesine bağlıdır.

Daha önce başka bir tanıyla kortizonlu damla kullanmaya başladıysanız damlayı kendi kendinize kesmeyin. Tedavinin nasıl düzenleneceğine muayene sonrası birlikte karar verilmelidir.

Katarakt ameliyatı

Fuchs üveitinde katarakt ameliyatı başarılı sonuçlar verir. Günümüzde uygulanan fakoemülsifikasyon yöntemi ve göz içi mercek (lens) yerleştirilmesi bu hastalarda güvenli kabul edilir. Ankara’daki seride katarakt ameliyatı olan hastaların %85’inde görme düzeyi 0,6 ve üzerine ulaşmıştı.

Ameliyat öncesinde ve sonrasında göz basıncının yakından izlenmesi gerekir. Ameliyattan aylar ya da yıllar sonra merceğin arkasındaki zarda bulanıklaşma (ikincil katarakt) gelişebilir; bu durum birkaç dakika süren bir YAG lazer işlemiyle giderilir. Ameliyatın ayrıntılarını Katarakt Ameliyatı sayfamızda bulabilirsiniz.

Göz tansiyonu tedavisi

Fuchs üveitine bağlı göz tansiyonunda tedavi çoğunlukla damlalarla başlar; damlalar yetersiz kaldığında ameliyat gerekebilir. Bu hastalarda glokomun tedaviye direnç gösterebildiği bilindiği için göz basıncı hedefleri sıkı tutulur.

Takip: Göz Sakin Görünse de Kontroller Neden Önemli?

Fuchs üveiti ömür boyu sürebilen bir durumdur, ancak doğru takip edildiğinde hastaların çoğu iyi görmeye devam eder. Ankara’daki seride son muayenede gözlerin %80’inde görme 0,6 ve üzerindeydi. Görmeyi en çok tehdit eden durum, fark edilmeden ilerleyen göz tansiyonudur.

Göz sakin görünse bile kontrolleri aksatmamak gerekir. Takipte göz basıncı, kataraktın ilerleyişi ve görme sinirinin durumu değerlendirilir. Hastalık az da olsa iki gözü birden tutabildiği için kontrollerde iki göz birlikte muayene edilir.

Bir gözünüzde nedeni açıklanamayan bulanıklık ya da uçuşan cisimler varsa veya size daha önce “üveit” denmiş ve aylardır kullandığınız damlalara rağmen tablo değişmiyorsa, ayrıntılı bir göz muayenesi Fuchs üveitini ortaya çıkarabilir. Ağrısız seyretmesi önemsiz olduğu anlamına gelmez; erken tanı ve düzenli takiple hastaların çoğunda görme korunabilir.

Sıkça sorulan sorular

Fuchs üveiti nedir?

Fuchs üveiti (Fuchs üveit sendromu), gözün ön bölümündeki uvea dokusunu tutan, çoğunlukla tek gözde görülen kronik ve hafif bir iltihaptır. Klasik üveitten farklı olarak genellikle ağrı ve kızarıklık yapmaz; bu yüzden çoğu zaman bulanık görme, uçuşan cisimler ya da rutin bir göz muayenesi sırasında fark edilir. En sık yol açtığı sorunlar katarakt ve göz tansiyonudur.

Fuchs üveiti diğer göze geçer mi?

Hastaların büyük çoğunluğunda yalnızca bir göz etkilenir. İki gözün birden tutulması seyrektir; Türk hastalarla yapılan çalışmalarda yaklaşık 20 hastadan birinde görülmüştür. Bu nedenle kontrollerde diğer göz de muayene edilir.

Fuchs üveiti bulaşıcı mı?

Fuchs üveitinin kişiden kişiye bulaştığını gösteren bir bilgi yoktur. Hastalık başta kızamıkçık (rubella) virüsü olmak üzere bazı virüslerle ilişkilendirilse de bu ilişki, göz içinde uzun süredir devam eden sessiz bir süreci anlatır. Fuchs üveiti, günlük temasla başkalarına geçen bir göz enfeksiyonu değildir.

Fuchs üveitinde neden kortizonlu damla kullanılmıyor?

Fuchs üveitinde sürekli kortizon tedavisinin hastalığın gidişatını değiştirmediği bilinmektedir. Uzun süre kullanılan kortizonlu damlalar ise katarakt gelişimini hızlandırabilir ve göz tansiyonunu yükseltebilir. Bu yüzden tedavi, iltihabı tamamen baskılamaya değil; katarakt ve göz tansiyonu gibi sorunları zamanında yakalayıp tedavi etmeye yöneliktir. Kullanmakta olduğunuz bir damlayı ise kendi kendinize kesmeyin; tedavinin nasıl düzenleneceğine muayene sonrası karar verilmelidir.

Fuchs üveitinde katarakt ameliyatı yapılabilir mi?

Evet. Fuchs üveitinde fakoemülsifikasyon yöntemiyle yapılan katarakt ameliyatı ve göz içi mercek yerleştirilmesi güvenli kabul edilir; görme sonuçları genellikle iyidir. Ameliyat öncesinde ve sonrasında göz basıncının yakından izlenmesi gerekir.

Fuchs üveiti körlüğe yol açar mı?

Düzenli takip edildiğinde hastaların çoğu iyi görmeye devam eder. Görmeyi en çok tehdit eden durum, fark edilmeden ilerleyen göz tansiyonudur (glokom). Bu nedenle göz sakin görünse bile göz basıncı ve görme siniri düzenli aralıklarla kontrol edilmelidir.

Kaynaklar

  1. The Standardization of Uveitis Nomenclature (SUN) Working Group. Classification criteria for Fuchs uveitis syndrome. Am J Ophthalmol. 2021;228:262-267.
  2. Sun Y, Ji Y. A literature review on Fuchs uveitis syndrome: An update. Surv Ophthalmol. 2020;65(2):133-143.
  3. Mohamed Q, Zamir E. Update on Fuchs' uveitis syndrome. Curr Opin Ophthalmol. 2005;16(6):356-363.
  4. American Academy of Ophthalmology (EyeWiki). Fuchs Heterochromic Iridocyclitis.
  5. Tugal-Tutkun I, Güney-Tefekli E, Kamaci-Duman F, Corum I. A cross-sectional and longitudinal study of Fuchs uveitis syndrome in Turkish patients. Am J Ophthalmol. 2009;148(4):510-515.
  6. Nalçacıoğlu P, Çakar Özdal P, Şimşek M. Clinical characteristics of Fuchs' uveitis syndrome. Turk J Ophthalmol. 2016;46(2):52-57.
  7. Kılıçarslan O, Yılmaz Cebi A, Uçar D. Clinical patterns, complications, and long-term visual outcomes of Fuchs' uveitis syndrome in Turkish population. Turk J Ophthalmol. 2026;56(4):242-247.
  8. de Groot-Mijnes JD, de Visser L, Rothova A, et al. Rubella virus is associated with Fuchs heterochromic iridocyclitis. Am J Ophthalmol. 2006;141(1):212-214.
  9. Birnbaum AD, Tessler HH, Schultz KL, et al. Epidemiologic relationship between Fuchs heterochromic iridocyclitis and the United States rubella vaccination program. Am J Ophthalmol. 2007;144(3):424-428.
  10. Gonzales JA, Hinterwirth A, Shantha J, et al. Association of ocular inflammation and rubella virus persistence. JAMA Ophthalmol. 2019;137(4):435-438.
  11. Chan NS, Chee SP, Caspers L, Bodaghi B. Clinical features of CMV-associated anterior uveitis. Ocul Immunol Inflamm. 2018;26(1):107-115.
  12. Jones NP. Glaucoma in Fuchs' heterochromic uveitis: aetiology, management and outcome. Eye (Lond). 1991;5(Pt 6):662-667.
Randevu veya bilgi almak ister misiniz?