Göz Elektrofizyolojisi (VEP, ERG, EOG) Nedir?
Göz elektrofizyolojisi, göze verilen ışık veya desen uyaranına karşı retina ve görme yollarında ortaya çıkan elektriksel yanıtları kaydederek görme sisteminin işlevini objektif biçimde değerlendiren testler bütünüdür. Bu testler kişinin ne kadar gördüğü, retinanın ve optik sinirin sağlığı hakkında, hastanın ifadesine dayanmadan bilgi verir.
Bu testler ülkemizde hak ettiği ölçüde uygulanmamakta ve konuyla ilgilenen hekim sayısı çok azdır. Doç. Dr. Fatih Çakır Gündoğan, göz elektrofizyolojisi konusunda uluslararası standartlarda bilimsel makalelere sahip, ülkemizde bu alanda çalışan sayılı göz hekiminden biridir.
Hangi Test Ne İçin Kullanılır?
Göz elektrofizyolojisinin başlıca üç testi vardır. Her birinin ayrıntılı anlatımı için ilgili sayfaya göz atabilirsiniz:
VEP Testi (Görsel Uyarılmış Potansiyel)
VEP, gözden çıkan görsel bilginin beyindeki görme merkezine ne kadar sağlıklı iletildiğini değerlendirir; yani görme yollarının (retina → optik sinir → görme merkezi) bütününü ölçer. Patern VEP, flaş VEP ve multifokal VEP gibi tipleri vardır. Optik sinir hastalıkları, multipl skleroz (MS) ve açıklanamayan görme azalmasında değerlidir. Ayrıntı için: VEP Testi Nedir?
ERG Testi (Elektroretinogram)
ERG, retinanın ışığa verdiği elektriksel yanıtı kaydeder. Tam-alan ERG retinanın genel işlevini, patern ERG (PERG) sarı nokta ve gangliyon hücrelerini, multifokal ERG (mfERG) ise retinanın farklı bölgelerini ayrı ayrı değerlendirir. Genetik retina hastalıkları (tavuk karası, retinitis pigmentoza) ve diyabetik retina sorunlarında değerlidir. Ayrıntı için: ERG Testi Nedir?
EOG Testi (Elektro-okülogram)
EOG, gözün istirahat potansiyelini ölçerek retinanın (özellikle retina pigment epiteli ile fotoreseptör ilişkisinin) genel sağlığı hakkında bilgi verir ve bazı kalıtsal retina hastalıklarının tanısında kullanılır. Ayrıntı için: EOG Testi Nedir?
Bu Testler Kimlerde Özellikle Değerlidir?
- Muayene bulgularının tek başına yeterli olmadığı, açıklanamayan görme azalması
- Optik sinir hastalıkları ve MS’in tanı/takibi (VEP)
- Kalıtsal ve edinsel retina hastalıkları (ERG, EOG)
- Bebekler ve iş birliği kuramayan hastalarda görme düzeyinin objektif değerlendirilmesi
- Medikolegal (adli/sigorta) değerlendirmelerde görme durumunun objektif belgelenmesi
Sıkça sorulan sorular
Göz elektrofizyolojisi testleri ne işe yarar?
Göz elektrofizyolojisi testleri (VEP, ERG, EOG), göze ışık veya desen uyaranı verildiğinde retina ile görme yollarında oluşan elektriksel yanıtları kaydeder. Bu testler kişinin görme derecesi ve retina/optik sinir işlevi hakkında objektif bilgi verir; hasta ifadesine dayanmadığı için özellikle bebeklerde, iş birliği kuramayan hastalarda ve medikolegal durumlarda değerlidir.
VEP, ERG ve EOG arasındaki fark nedir?
Kısaca: VEP gözden beyne uzanan görme yolunun (retina-optik sinir-görme merkezi) bütününü değerlendirir; optik sinir ve MS gibi durumlarda kullanılır. ERG retinanın ışığa verdiği yanıtı ölçer; genetik retina hastalıkları ve diyabetik retina sorunlarında değerlidir. EOG ise retinanın istirahat potansiyelini ölçerek özellikle bazı retina hastalıklarının tanısında kullanılır.
Elektrofizyolojik göz testleri ağrılı mıdır?
Hayır. Bu testler girişimsel değildir ve iğne kullanılmaz; kayıt, baş derisine veya göz çevresine yerleştirilen yüzey elektrotlarıyla yapılır. Test ağrısızdır. Patern VEP ve patern ERG gibi bazı kayıtlarda hastanın ekrandaki bir noktaya sabit bakması (hasta uyumu) gerekir.
