Göz Uçuğu (Herpetik Keratit) Nedir?

Halk arasında “göz uçuğu” olarak bilinen hastalığın tıbbi adı herpetik keratittir. Bu hastalık, herpes virüsünün gözün ön saydam tabakası olan korneayı enfekte etmesi sonucu ortaya çıkar.

Kornea, net görmenin sağlanabilmesi için şeffaf olmak zorundadır. Herpetik keratit geliştiğinde korneada iltihap oluşur ve bu durum ağrıya, kızarıklığa ve görme azalmasına neden olabilir.

Göz uçuğu basit bir göz kızarıklığı değildir. Tedavi edilmezse korneada kalıcı iz bırakabilir ve görme kaybına yol açabilir.

Herpetik keratit, keratitin özel bir türüdür. Keratitin diğer nedenleri, belirtileri ve tedavi yöntemleri hakkında daha kapsamlı bilgi için Keratit Nedir? başlıklı sayfamızı inceleyebilirsiniz.

Herpes Virüsü Nedir?

Herpes virüsleri yaygın görülen virüslerdir. En sık bilinen iki tipi vardır:

• HSV-1 (Herpes Simpleks Virüs Tip 1)

• HSV-2 (Herpes Simpleks Virüs Tip 2)

HSV-1 Nedir?

HSV-1 en sık dudak çevresinde uçuk çıkaran virüstür. Halk arasında “dudak uçuğu” olarak bilinir. Çoğu insan hayatının bir döneminde HSV-1 ile karşılaşır.

Virüs vücuda girdikten sonra tamamen kaybolmaz. Sinir hücrelerinde gizli kalır ve bağışıklık sistemi zayıfladığında tekrar aktif hale gelebilir.

HSV-2 Nedir?

HSV-2 daha çok genital bölgede uçuk oluşturan virüstür. Ancak nadiren gözü de etkileyebilir.

Göz Uçuğu Nasıl Oluşur?

Herpetik keratit genellikle HSV-1’in gözü etkilemesi sonucu gelişir. Virüs ya ilk enfeksiyon sırasında ya da vücutta gizli kaldığı dönemden sonra yeniden aktive olduğunda korneayı tutabilir.

Bu nedenle göz uçuğu çoğu zaman tekrarlayıcıdır.

Herpetik Keratit (Göz Uçuğu) Neden Olur?

Herpetik keratit şu durumlarda ortaya çıkabilir:

• Bağışıklık sisteminin zayıflaması

• Şiddetli stres

• Ateşli hastalıklar

• Göz travması

• Uzun süreli kortizon kullanımı

Virüs aktif hale geldiğinde kornea yüzeyinde enfeksiyon başlar.

Göz Uçuğu Belirtileri Nelerdir?

Herpetik keratitin belirtileri genellikle belirgindir:

• Tek gözde kızarıklık

• Göz ağrısı

• Işığa hassasiyet

• Sulanma

• Görmede bulanıklık

• Gözde batma hissi

Bazı hastalarda göz kapağında veya dudakta eş zamanlı uçuk görülebilir, ancak her zaman birlikte olmak zorunda değildir.

Tekrarlayan ataklarda korneanın daha derin tabakaları etkilenebilir ve görme kaybı riski artar.

Herpetik Keratit Nasıl Teşhis Edilir?

Tanı, göz hekimi tarafından yapılan ayrıntılı muayene ile konur.

• Biyomikroskop ile kornea incelenir

• Kornea yüzeyinde tipik dallanma (dendritik) şeklinde lezyonlar görülebilir. Bu sayfanın başındaki görselde bu görüntüyü görebilirsiniz. 

• Gerekirse özel boyalarla inceleme yapılır

Tecrübeli bir göz hekimi genellikle klinik muayene ile tanıyı koyabilir.

Göz Uçuğu Bulaşıcı mıdır?

Herpes virüs enfeksiyonları bulaşıcıdır. Ancak herpetik keratit gelişmiş bir kişinin gözünden doğrudan bulaş sık görülmez. Asıl bulaşma genellikle:

• Yakın temas

• Öpüşme

• Ortak eşya kullanımı

yoluyla gerçekleşir.

Virüs vücuda girdikten sonra ömür boyu kalır ve zaman zaman tekrar aktifleşebilir.

Herpetik Keratit Tedavisi Nasıl Yapılır?

Tedavi, enfeksiyonun derinliğine göre planlanır.

Yüzeyel (Epitel) Herpetik Keratit

• Antiviral göz damlaları

• Antiviral tabletler

Bu evrede kortizonlu damlalar kesinlikle kullanılmamalıdır. Yanlış kortizon kullanımı enfeksiyonu ağırlaştırabilir.

Derin (Stromal) Herpetik Keratit

• Antiviral tedavi

• Kontrollü şekilde kortizon damlaları

Bu aşamada tedavi mutlaka göz hekimi kontrolünde yapılmalıdır.

Gözde Uçuk mu Konjunktivit mi?

Hem gözde uçuk hem de konjunktivit adı verilen gözün yüzeyindeki konjunktiva adı verilen ince zarın enfeksiyonu kişide kırmızı göz görünümüne neden olmaktadır. Ancak göz uçuğunda (herpetik keratit) gözde kızarıklıkla birlikte ağrı, sulanma ve çoğu kez görmede bulanıklık ta eşlik etmektedir. Konjunktivit durumlarında genellikle herhangi bir tedavi verilmese bile enfeksiyon görme kaybına yol açmaz iken göz uçuğu durumlarında kalıcı görme kayıpları sık görülmektedir.

Göz Uçuğu Tekrarlar mı?

Evet, tekrar edebilir.

Herpes virüsü sinir dokusunda gizli kaldığı için, bağışıklık zayıfladığında yeniden aktive olabilir. Tekrarlayan ataklar korneada kalıcı iz bırakabilir.

Sık atak geçiren hastalarda uzun süreli koruyucu antiviral tedavi planlanabilir.

Herpetik Keratit Kalıcı Hasar Bırakır mı?

Tedavi gecikirse veya sık tekrar ederse:

• Korneada opasite (bulanıklık) oluşabilir

• Kornea incelmesi gelişebilir

• Görme kalıcı olarak azalabilir

İleri vakalarda kornea nakli gerekebilir.

Hangi Durumlarda Acil Başvurulmalıdır?

• Ani görme azalması

• Şiddetli göz ağrısı

• Daha önce göz uçuğu geçirmiş bir hastada tekrar kızarıklık

Bu belirtiler varsa zaman kaybetmeden göz hekimine başvurulmalıdır.

Özet

Göz uçuğu, yani herpetik keratit, herpes virüsünün korneada oluşturduğu ciddi bir enfeksiyondur. En sık etken HSV-1’dir. Dudakta uçuk çıkaran virüsün gözü tutması sonucu gelişir. Hastalık ağrı, kızarıklık ve görme azalması ile kendini gösterir. Erken tanı ve uygun antiviral tedavi ile kontrol altına alınabilir. Ancak yanlış tedavi veya gecikme kalıcı görme kaybına yol açabilir.