Ani Görme Kaybı Nedenleri
Ani görme kaybı birkaç dakika ile birkaç gün arasında ortaya çıkan görme kayıplarını tariff etmek için kullanılan bir terimdir. Ani görme kaybı bir ya da her iki gözü etkileyebilir. Görme kaybı görme alanının bir kısmını ya da tamamını etkileyebilir. Görme alanının sadece küçük bir alanını etkileyen görme kayıpları bazen hasta tarafından bulanık görme olarak tarif edilebilir.
Ani Görme Kaybı Nedenleri
Ani görme kaybı nedenlerini üç genel başlık altında toplayabiliriz.
-
Normalde şeffaf olan göz yapılarındaki şeffalığın ortadan kalkması. Gözdeki şeffaf tabakalar en ön kısımda bulunan ve kornea adını verdiğimiz yapı ile gözün iç kısmında bulunan mercek ya da lens adını verdiğimiz yapıdır. Gözün yapıları hakkında daha fazla bilgi almak için burayı tıklayınız.
-
Retina Anormallikleri (gözün arka kısmındaki ışığa duyarlı hücrelerin bulunduğu tabaka)
-
Retinada ışığın elektriksel uyarılara dönüştükten sonra bu uyarıları beyindeki görme merkezine taşıyan görme siniri ve beyin içi görme yollarındaki sorunlar
Göz Yapılarının Şeffaflığını Bozan Ani Görme Kaybı Nedenleri
Gözümüze gelen ışık retinada algılandığı zamana kadar öncelikle korneadan daha sonra ise gözün iç kısmındaki lens ve vitreus jeli adı verilen bir takım şeffaf tabakalardan geçmektedir. Bu yapıların şeffaflığını bozan akut görme kaybı nedenleri şu şekilde sınıflandırılabilir.
-
Kornea enfeksiyonları ve kornea ülserleri
-
Vitreus jeli içerisine olan kanamalar (şeker hastalığı, hipertansiyona ya da retina yırtıklarına bağlı kanamalar). Göz içi kanamaları hakkında daha fazla bilgi almak için tıklayınız.
Retinanın Işığa Duyarlılığını Kaybetmesine Bağlı Ani Görme Kaybı Nedenleri
Işık şeffaf ortamlardan geçtikten sonra retinaya ulaşır. Ancak retinada herhangi bir nedenle ışığa yanıt veren hücreler zarar görmüşse bu durumda retina ışık enerjisini elektriksel enerjiye çevirip görme sinirine aktaramaz. Retinanın ışığa duyarlılığının azalmasına neden olan ani görme kaybı nedenlerinin başlıcası şunlardır.
-
Retina yırtıkları ve retina dekolmanı. Daha fazla bilgi için tıklayınız.
-
Şeker hastalığına bağlı retina içi kanamalar
-
Sarı nokta hastalığına bağlı retina kanamaları
-
Retina atardamarı ya da toplardamarı tıkanıklıkları
-
Retina enfeksiyonları
-
Retinada ortaya çıkan ödemler (SSR Göz Hastalığı gibi)
Görme Siniri veya Beyin İçi Görme Yolları Sorunları
-
Optik nöritler (optik sinir iltihaplanmaları). Optik sinir iltihaplanmaları birçok nedene bağlı ortaya çıkabilmektedir. Multiple Skleroz, B12 vitamin eksikliği, Folik asit eksikliği, kötü beslenme, optik sinir enfeksiyonları gibi)
-
Optik siniri bası altında tutan optik sinir tümörleri
-
Beyin içi görme yollarını etkileyen beyin tümörleri, beyin kanamaları, multiple skleroz gibi nedenler.
Akut Glokom (Göz Tansiyonu) Atağı
Akut açı kapanması glokomu, göz içi basıncının ani ve aşırı yükselmesiyle ortaya çıkan, görmeyi tehdit eden acil bir tablodur. Ani görme bulanıklığına genellikle şiddetli göz ağrısı, baş ağrısı, bulantı-kusma ve ışıkların etrafında renkli halkalar görme eşlik eder. Bu belirtiler varsa vakit kaybetmeden başvurulmalıdır; erken tedavi görmeyi kurtarabilir.
Görme Kaybına Eşlik Eden Belirtiler Nelerdir?
Görme kaybının nedenini anlamada eşlik eden belirtiler yol göstericidir:
- Işık çakmaları ve ani artan uçuşan cisimler, görme alanında perde/gölge hissi: retina yırtığı ve retina dekolmanı açısından uyarıcıdır.
- Şiddetli ağrı, halka görme, bulantı: akut glokom atağını düşündürür.
- Göz hareketiyle artan ağrı: optik nörit lehinedir.
- Konuşma bozukluğu, kol-bacakta güçsüzlük, yüzde uyuşma: inme gibi beyinsel bir nedeni işaret eder ve acildir.
Ani Görme Kaybı Nasıl Değerlendirilir?
Ani görme kaybı yaşayan kişide göz doktoru ayrıntılı bir muayene yapar; görme düzeyi, göz içi basıncı ve retina değerlendirilir. Gerektiğinde göz dibi muayenesi, optik koherens tomografi (OCT), görme alanı testi, göz ultrasonu ve beyin görüntüleme yöntemleri kullanılır. Bu incelemeler nedenin belirlenmesine ve doğru tedavinin planlanmasına yardımcı olur.
Ani Görme Kaybı Önlenebilir mi?
Ani görme kaybına yol açan bazı hastalıkların riski yaşam tarzıyla ilişkilidir. Özellikle diyabet, hipertansiyon ve kolesterolün kontrol altında tutulması ile sigaranın bırakılması önemlidir. Ayrıca düzenli göz muayeneleri, retina yırtığı gibi bazı durumların erken tespit edilmesine yardımcı olur.
Ani görme kaybının hastalık bazında ayrıntılı sınıflaması (retina damar tıkanıklıkları, dekolman, vitreus kanaması, akut glokom, optik nörit ve beyinsel nedenler) yukarıda ele alınmıştır; ani gelişen her görme kaybı acil kabul edilmelidir.
Sıkça sorulan sorular
Ani görme kaybı neden olur?
Ani görme kaybı üç ana grupta toplanır: (1) korneanın veya göz içi lens/vitreusun saydamlığını bozan durumlar (enfeksiyon, kanama), (2) retinanın ışığa duyarlılığını yitirmesi (retina yırtığı/dekolmanı, retina damar tıkanıklıkları, diyabetik kanama, sarı nokta kanaması), (3) görme siniri ve beyin görme yollarındaki sorunlar (optik nörit, tümör basısı, inme). Ayrıca akut glokom atağı da ani görme kaybı yapabilir.
Ani görme kaybı acil bir durum mudur?
Evet, çoğu zaman acil değerlendirme gerektirir. Görmenin aniden kaybolması, görme alanında perde/kararma hissi, şiddetli göz ağrısı, ışık çakmaları veya çok sayıda uçuşan cisim eşlik ediyorsa vakit kaybetmeden başvurulmalıdır. Bazı hastalıklarda görmenin korunması dakikalara bağlıdır.
Ağrısız ani görme kaybı ile ağrılı olan arasındaki fark nedir?
Ağrısız ani görme kaybı daha çok retina damar tıkanıklığı, retina dekolmanı veya vitreus (göz içi) kanamasını düşündürür. Görme kaybına şiddetli ağrı, baş ağrısı, bulantı-kusma ve ışıkların etrafında halka görme eşlik ediyorsa akut glokom atağı; göz hareketiyle artan ağrı varsa optik nörit akla gelir. Ayrımı acil muayene belirler.
Ani görme kaybına inme (beyin) neden olabilir mi?
Evet. Bazı durumlarda görme kaybı gözden değil beyinden kaynaklanır; beyin damar hastalığı veya inme görme yollarını etkileyebilir. Görme kaybına konuşma bozukluğu, kol-bacakta güçsüzlük veya yüzün bir tarafında uyuşma eşlik ediyorsa bu acil bir tıbbi durumdur ve derhal değerlendirme gerekir.
Ani görme kaybı önlenebilir mi?
Ani görme kaybına yol açan damarsal hastalıkların bir kısmı yaşam tarzıyla ilişkilidir; diyabet, hipertansiyon ve kolesterolün kontrol altında tutulması ile sigaranın bırakılması riski azaltır. Ayrıca düzenli göz muayeneleri, retina yırtığı gibi bazı durumların ani görme kaybına ilerlemeden erken yakalanmasına yardımcı olur.
