Konjonktivit Nedir?

Konjonktivit, gözün beyaz kısmını ve göz kapaklarının iç yüzünü örten ince zarın (konjonktiva) iltihaplanmasıdır. Halk arasında en sık “göz nezlesi” olarak bilinir. Her yaş grubunda görülebilir ve genellikle kızarıklık, sulanma, batma ve çapaklanma gibi belirtilerle ortaya çıkar.

Konjonktivit tek bir hastalık değildir. Farklı nedenlere bağlı olarak gelişen farklı konjonktivit türleri vardır ve bu türlerin tedavi yaklaşımları birbirinden tamamen farklıdır. Bu nedenle “her kızarık göz aynı şekilde tedavi edilir” düşüncesi doğru değildir.

Konjonktivit Neden Olur?

Konjonktivitin en sık nedenleri şunlardır:

• Bakteriler

• Virüsler

• Alerjik maddeler (polen, ev tozu, hayvan tüyü vb.)

• Kimyasal maddeler (duman, klor, kozmetik ürünler)

• Kontakt lenslerin yanlış kullanımı

Bu nedenlere bağlı olarak konjonktivitler temel olarak üç ana gruba ayrılır:

• Bakteriyel konjonktivit

• Viral konjonktivit

• Alerjik konjonktivit (ayrıca geniş bilgi için göz alerjisi)

Her bir türün belirtileri, seyri ve tedavisi bağlantılı alt sayfalarda ayrıntılı olarak ele alınmıştır.

Konjonktivit Türleri Nasıl Ayırt Edilir?

Türü doğru belirlemek tedaviyi belirlediği için önemlidir. Aşağıdaki tablo kaba bir yol gösterici olsa da kesin ayrım göz muayenesiyle yapılır:

Özellik	Bakteriyel	Viral	Alerjik
Çapak	Bol, sarı-yeşil, yoğun	Az, berrak/sulu	Az, ipliksi mukus
Kaşıntı	Az	Az-orta	Belirgin (ön planda)
Sulanma	Orta	Bol	Orta
Tutulum	Sık tek göz (sonra iki)	Çoğunlukla iki göz	Genellikle iki göz
Eşlik eden	—	Soğuk algınlığı, kulak önü bez şişliği	Burun akıntısı, hapşırık, mevsimsellik
Bulaşıcılık	Var	Yüksek	Yok

Konjonktivit Belirtileri Nelerdir?

Türü ne olursa olsun konjonktivitte en sık görülen ortak belirtiler şunlardır:

• Gözün beyaz kısmında kızarıklık

• Batma, yanma ve yabancı cisim hissi

• Çapaklanma (türüne göre sulu ya da yoğun)

• Sulanma ve ışıktan rahatsız olma

• Göz kapaklarında hafif şişlik

Görmenin kalıcı olarak azalması konjonktivitin tipik özelliği değildir; böyle bir durum varsa altta başka bir sorun (ör. kornea tutulumu) araştırılmalıdır.

Konjonktivit Bulaşıcı mıdır?

Bu soru çok önemlidir.

• Bakteriyel ve viral konjonktivitler bulaşıcıdır

• Alerjik konjonktivit bulaşıcı değildir

Özellikle viral konjonktivitler, havlu, yastık, el teması ve ortak kullanılan eşyalar ile çok kolay yayılabilir.

Konjonktivit Tedavisi Nasıl Yapılır?

Konjonktivit tedavisi, nedenine göre planlanır:

• Bakteriyel konjonktivitte antibiyotikli damlalar

• Viral konjonktivitte destekleyici tedaviler

• Alerjik konjonktivitte alerjiye yönelik damlalar

Yanlış tedavi, hastalığın uzamasına veya ağırlaşmasına neden olabilir. Bu nedenle kızarık göz şikâyeti mutlaka bir göz hekimi tarafından değerlendirilmelidir.

Hangi Durumlarda Vakit Kaybetmeden Doktora Gidilmeli?

Konjonktivit çoğu zaman iyi huyludur; ancak aşağıdaki bulgular korneanın da tutulmuş olabileceğini gösterir ve acil değerlendirme gerektirir:

• Şiddetli göz ağrısı

• Belirgin görme azalması

• Işığa dayanılmaz hassasiyet

• Kontakt lens kullanan bir kişide ani kızarıklık ve ağrı

• Yenidoğan bebekte gözde kızarıklık ve yoğun çapaklanma

Kaynaklar

• Azari AA, Barney NP. Conjunctivitis: a systematic review of diagnosis and treatment. JAMA. 2013;310(16):1721-1729.
• Azari AA, Arabi A. Conjunctivitis: A Systematic Review. Journal of Ophthalmic & Vision Research. 2020;15(3):372-395.
• American Academy of Ophthalmology. Conjunctivitis Preferred Practice Pattern. 2023.