Gözde Odaklanma Sorunu
Fotoğraf makinelerinde olduğu gibi gözümüzün iç kısmında da bir odaklanma sistemi mevcuttur. Bu sisteme tıbbi anlamda ‘akomodasyon’ adı verilmekte olup ‘uyum mekanizması’ anlamına gelmektedir. Yani akomodasyon ya da uyum mekanizması ile bir kişinin uzağa ve sonra yakına ve daha sonra tekrar uzağa bakması sonucunda hem yakını hem de uzağı net bir şekilde görmesi mümkün olmaktadır. İşte uyum mekanizmasının (akomodasyon mekanizmasının) doğru şekilde çalışmaması sonucunda kişide odaklanma sorunu diye ifade edilen akomodasyon bozukluğu durumu ortaya çıkmaktadır.
Odaklanma Sorunu ve Bulguları
Bazı kişilerde bahsettiğimiz bu uyum mekanizması düzgün çalışmayabilir. Bu durumda kişide özellikle yakına bakmada okuma sorunları ve odaklanma sorunu ortaya çıkabilmektedir. Odaklanma sorunu olan kişilerde aşağıda sıraladığımız belirti ve bulgular ortaya çıkabilmektedir.
-
Bulanık görme
-
Net görmeyi uzun süre idame ettirmede zorlanma
-
Görmede bir konforsuzluk hali ve gözde zorlanma hissi
-
Okuma ve yazmadan kaçınma
-
Üretkenlikte azalma
-
Başağrısı
-
Yorgunluk
Uyum Bozukluğu Tipleri
Gözün uyum mekanizmasında ortaya çıkan sorunlar başlıca 3 farklı tipte olabilmektedir.
1. Akomodasyon Yetmezliği
Bu tipte kişi yakına bakarken net görme seviyesini uzun süre devam ettiremez. Bunun sonucunda kişinin okuma kapasitesi azalır. Yakına bakma gerektiren işlerden kaçınır.
2. Akomodasyon Hızında Azalma
Bu tipte kişi uzaktan yakına ya da yakından uzağa bakışını değiştirdiğinde net görme hızı azalır. Yani kişi örneğin, uzağa bakarken aniden yakına bakmaya başladığında gözün yakını netleme süresi uzar.
3. Akomodasyon Spazmı
Akomodasyon spazmında kişinin göz içindeki uyum mekanizması fazla çalışır ve kişiyi sürekli yakına odaklar hale gelir. Bu durumdaki kir kişiye standart bir göz muayenesinde yanlışlıkla ‘miyopi’ tanısı konulabilir. Doktorun şüphesini çeken bazı durumlar ile ayrıntılı bir muayene ile bu durum tanınabilmektedir. Sık görülen bir odaklanma sorunu durumudur.
Tedavi
Akomodasyon bozukluklarının çözümünde yakın gözlükleri ve bazen bifokal gözlükler faydalı olmaktadır. Erişkinlerde başlayan ve yakını görme sorunu ile kendini gösteren presbiyopi ile uyum bozukluklarını (odaklanma sorunu) birbirinden ayırmak gerekmektedir. Presbiyopi yaşla birlikte ortaya çıkan fizyolojik ve normal bir süreçtir. Odaklanma sorunu ise altta yatan patolojik başka nedenlere bağlı olarak ortaya çıkmaktadır.
Uzağa baktıktan sonra yakına baktığımızda gözlerimizde konverjans adını verdiğimiz ‘gözlerin içe dönmesi’ şeklinde ortaya çıkan durum ortaya çıkmaktadır. Bunun dışında gözde uyum mekanizması ile yakına odaklanma olmaktadır. Bazı durumlarda gözlerde içe doğru kayma durumu ortaya çıkmadığı için ya da yeterli olmadığı için kişide yakına bakarken çift görme ya da gözde zorlanma durumu ortaya çıkmaktadır. Konverjans yetmezliği adı verilen bu durumda prizmatik camlar kullanılarak etkili bir şekilde tedavi edilebilmektedir.
Sıkça sorulan sorular
Gözde odaklanma sorunu (akomodasyon bozukluğu) nedir?
Gözün içindeki odaklanma (uyum/akomodasyon) mekanizması, uzağa ve yakına bakarken görüntüyü netleştirmeyi sağlar. Bu mekanizma düzgün çalışmadığında, özellikle yakına bakışta bulanıklık, okuma güçlüğü ve gözde zorlanma şeklinde odaklanma sorunu ortaya çıkar.
Odaklanma sorununun belirtileri nelerdir?
En sık belirtiler: yakında bulanık görme, net görmeyi uzun süre sürdürememe, gözde zorlanma ve konforsuzluk, okuma-yazmadan kaçınma, baş ağrısı ve yorgunluktur. Şikayetler genellikle uzun süreli yakın çalışmayla artar.
Odaklanma sorunu ile presbiyopi (yaşa bağlı yakın görememe) aynı şey mi?
Hayır. Presbiyopi yaşla birlikte (genellikle 40 sonrası) lensin esnekliğini kaybetmesiyle oluşan fizyolojik, normal bir süreçtir. Odaklanma sorunu (akomodasyon bozukluğu) ise daha genç yaşlarda da görülebilen ve altta başka nedenlere bağlı olabilen bir durumdur. İkisinin ayrımı doğru tedavi için önemlidir.
Akomodasyon spazmı nedir, miyoplukla karışır mı?
Akomodasyon spazmında gözün uyum mekanizması aşırı çalışır ve göz sürekli yakına odaklanmış kalır. Bu durumda standart muayenede yanlışlıkla “miyopi” tanısı konabilir. Damlalı (sikloplejik) ayrıntılı muayene ile gerçek durum ortaya konur; tedavide yakın/bifokal gözlükler ve gerekirse konverjans yetmezliğine yönelik prizmatik camlar kullanılabilir.
