Gözde Arpacık: Nedenleri, Belirtileri ve Tedavisi

Arpacık, tıbbi adıyla hordeolum, göz kapağında ortaya çıkan ağrılı ve kızarık bir şişliktir. Çoğu zaman göz kapağının kenarında küçük bir sivilce veya çıban benzeri bir görünüm oluşturur. Arpacık genellikle göz kapağındaki yağ bezlerinin veya kirpik köklerinin bakteriyel enfeksiyonu sonucu ortaya çıkar.

Göz kapağında bulunan küçük yağ bezleri, göz yüzeyinin sağlıklı kalmasına yardımcı olan yağlı bir tabaka üretir. Ancak bu bezlerin ağızları tıkandığında veya bakteriler tarafından enfekte edildiğinde arpacık oluşabilir.

Arpacık genellikle tek gözde ve tek bir noktada ortaya çıkar. Ancak bazı kişilerde aynı anda birden fazla arpacık oluşabilir. Çoğu durumda arpacık birkaç gün içinde büyür, ağrılı hale gelir ve daha sonra kendiliğinden iyileşme sürecine girer.

Arpacık Neden Çıkar?

Arpacık oluşmasının temel nedeni göz kapağındaki bezlerin enfekte olmasıdır. Bu enfeksiyonun en yaygın nedeni Staphylococcus aureus adlı bakteridir. Bu bakteri normalde ciltte bulunur ancak bazı durumlarda yağ bezlerine girerek enfeksiyona yol açar.

Arpacık oluşumuna yol açan başlıca nedenler şunlardır:

• Göz kapağı hijyeninin yetersiz olması

• Ellerin sık sık göze temas etmesi

• Eski veya kirli makyaj ürünlerinin kullanılması

• Kontakt lenslerin uygun şekilde temizlenmemesi

• Blefarit (göz kapağı iltihabı)

• Yağ bezlerinin uçlarının tıkanması

• Bağışıklık sisteminin zayıf olması

Bu faktörler göz kapağındaki bezlerin enfekte olma riskini artırır ve arpacık oluşmasına neden olur.

Arpacık Kimlerde Daha Sık Görülür?

Arpacık her yaş grubunda ortaya çıkabilir. Ancak bazı kişilerde arpacık gelişme riski daha yüksektir.

Arpacık daha sık şu kişilerde görülür:

• Blefarit hastalarında

• Yağlı cilt yapısına sahip kişilerde

• Diyabet hastalarında

• Bağışıklık sistemi zayıf kişilerde

• Kontakt lens kullanan kişilerde

• Makyaj ürünlerini sık kullanan kişilerde

Bu kişilerde göz kapağı bezleri daha kolay tıkanır veya enfekte olur.

Arpacık Belirtileri Nelerdir?

Arpacık genellikle oldukça belirgin belirtilerle ortaya çıkar. En sık görülen belirtiler şunlardır:

• Göz kapağında ağrılı şişlik

• Kızarıklık

• Hassasiyet

• Göz kapağında sıcaklık hissi

• Gözde sulanma

• Işığa hassasiyet

Arpacık büyüdükçe şişliğin ortasında sarımsı bir iltihap noktası oluşabilir. Bu durum enfeksiyonun olgunlaşmakta olduğunu gösterir.

Arpacık Türleri Nelerdir?

Arpacık iki farklı şekilde ortaya çıkabilmektedir.

Dış Arpacık

Dış arpacık göz kapağının dış yüzeyinde görülür. Genellikle kirpik köklerindeki bezlerin enfeksiyonu sonucu oluşur. En sık görülen arpacık türüdür.

İç Arpacık

İç arpacık göz kapağının iç tarafında gelişir. Meibomian bezlerinin enfeksiyonu sonucu ortaya çıkar. İç arpacık genellikle daha ağrılı olur.

Arpacık ile Şalazyon Arasındaki Fark

Arpacık çoğu zaman şalazyon ile karıştırılabilir. Ancak bu iki durum farklıdır.

Arpacık enfeksiyona bağlı ağrılı bir şişliktir.

Şalazyon ise genellikle enfeksiyon içermez ve daha çok yağ bezinin tıkanması sonucu oluşan sert bir kitle şeklindedir.

Arpacık genellikle ağrılıdır ve hızlı gelişir. Şalazyon ise daha yavaş gelişir ve çoğu zaman ağrı oluşturmaz.

Arpacık Evde Nasıl Tedavi Edilir?

Arpacıkların büyük bir kısmı basit yöntemlerle birkaç gün içinde iyileşir. Evde uygulanabilecek bazı yöntemler arpacığın daha hızlı iyileşmesine yardımcı olabilir.

En etkili yöntemlerden biri ılık kompres uygulamasıdır.

Ilık kompres şu şekilde uygulanabilir:

• Temiz bir bez ılık suyla ıslatılır

• Bez göz kapağı üzerine yerleştirilir

• Yaklaşık 10–15 dakika bekletilir

• Bu işlem günde birkaç kez tekrarlanır

Ilık kompres göz kapağındaki bezlerin açılmasına yardımcı olur ve iltihabın boşalmasını kolaylaştırır.

Arpacığa İyi Gelen Şeyler Nelerdir?

Arpacığın iyileşmesine yardımcı olan bazı basit uygulamalar vardır.

Arpacığa iyi gelen yöntemler şunlardır:

• Ilık kompres uygulamak

• Göz kapağı temizliğine dikkat etmek

• Ellerin göze temasını azaltmak

• Makyaj kullanımını geçici olarak bırakmak

• Kontakt lens kullanımına ara vermek

Bu yöntemler arpacığın daha hızlı iyileşmesine yardımcı olur.

Arpacık Tedavisinde Tıbbi Tedaviler

Bazı durumlarda arpacık kendiliğinden iyileşmeyebilir ve tıbbi tedavi gerekebilir.

Doktor tarafından uygulanabilecek tedaviler şunlardır:

• antibiyotikli göz damlaları

• antibiyotikli pomatlar

• iltihabın boşaltılması

• nadiren küçük cerrahi girişimler

Bu tedaviler enfeksiyonun kontrol altına alınmasını sağlar.

Arpacık Ne Zaman Doktora Gösterilmelidir?

Arpacık çoğu zaman basit bir sorun olsa da bazı durumlarda doktor muayenesi gerekir.

Aşağıdaki durumlarda göz doktoruna başvurulmalıdır:

• arpacık iki haftadan uzun sürüyorsa

• şişlik giderek büyüyorsa

• görme etkileniyorsa

• göz kapağında ciddi şişlik oluşmuşsa

• sık sık arpacık tekrarlıyorsa

Bu durumlar altta yatan başka bir göz kapağı hastalığını gösterebildiğinden dolayı önemlidir.

Arpacık Nasıl Önlenir?

Arpacık oluşumunu tamamen önlemek her zaman mümkün olmaz. Ancak bazı basit önlemler arpacık riskini azaltır.

Arpacığı önlemek için şu önlemler alınabilir:

• göz kapağı hijyenine dikkat etmek

• makyaj malzemelerini düzenli değiştirmek

• kontakt lensleri temiz kullanmak

• gözleri kirli ellerle ovuşturmamak

• blefarit tedavisini aksatmamak

Bu önlemler göz kapağı sağlığını korumaya yardımcı olur.

Arpacıkla İlgili Bilinmesi Gereken 5 Şey

1. Görme sorununa neden olmaz. 

2. Bulaşıcıdır.

Arpacık olduğunda başka bir kişi ile gözleri içeren organik temasta bulunmamak lazımdır. Aksi halde o kişilere bulaşabilir.

Arpacığa neden olan bakterinin yayılmasını engellemek için elleri temizlemek ve yastıklara, yatak örtülerine ve havlulara ve el bezlerini başkaları ile paylaşmamak gerekmektedir.

3. Çoğu kez kendiliğinden birkaç günde iyileşir.

Bu süreci birkaç gün boyunca günde 3-4 kez 10-15 dakika sıcak kompres uygulayarak hızlandırabilirsiniz.

Sıcak kompres ağrıyı azaltacak ve arpacığın bir sivilce gibi uç vermesine neden olacaktır. Bu da arpacığın açılmasına ve başka herhangi bir girişime gerek kalmadan kendiliğinden iyileşmesine neden olabilecektir.

Çoğu arpacık sıcak kompresle iyileşebilmesine rağmen bazılarının ilaçla veya cerrahi olarak tedavi edilmeleri de gerekebilmektedir. 

4. Asla patlatmayın

Sivilce de olduğu gibi arpacığı asla patlatmayın. Kendiliğinden açılmasını bekleyin. 

Göz kapağının iç kısmında olan arpacık kendiliğinden patlamayabilir ve iyileşemeyebilir. Bu tipler daha ciddi olabilir ve doktorunuz cerrahi olarak drene etmek (boşaltmak)  durumunda kalabilir.

Eğer sık sık arpacık çıkarıyorsanız, doktorunuz nüksleri önlemek için antibiyotik kremler yazabilir. Ayrıca arpacık ve blefarit riskini azaltmak için göz kapağı hijyenini sağlamak amacıyla nemlendirilmiş pedler kullanılabilir. 

5. Diğer göz sorunları ile birlikte bulunabilir.

Arpacık olduğunda gözde sulanma ortaya çıkabilir, ışık duyarlılığı artabilir ve gözde yabanı cisim hissi ortaya çıkabilir. 

Ne Zaman Doktora Görünmelisiniz?

Çoğu arpacık hızla düzelmesine rağmen doktorunuza ilave tavsiyeler için görünmek iyi olacaktır. Doktorunuz arpacığın hızla düzelmesini temin etmek amacıyla merhem ve başka bazı önerilerde bulunacaktır. 

Eğer arpacık kötüleşirse, görmenizi etkilerse ve bir hafta içinde düzelmezse mutlaka doktorunuza danışın. Bazen inatçı arpacıklar göz kapak ameliyatı gerektirebilir ve ilaç kullanımını zorunlu hale getirebilir.

Özet

Arpacık, göz kapağındaki yağ bezlerinin bakteriyel enfeksiyonu sonucu ortaya çıkan yaygın bir göz kapağı hastalığıdır. Çoğu arpacık birkaç gün içinde kendiliğinden iyileşir. Ilık kompres ve göz kapağı hijyenine dikkat edilmesi iyileşme sürecini hızlandırır.

Ancak arpacık uzun süre geçmezse veya sık sık tekrar ederse bir göz doktoru tarafından değerlendirilmesi gerekir. Erken müdahale ile arpacık kolayca tedavi edilebilir ve komplikasyon gelişme riski azaltılabilir.