Arpacık, tıbbi adıyla hordeolum, göz kapağında ortaya çıkan ağrılı ve kızarık bir şişliktir. Çoğu zaman göz kapağının kenarında küçük bir sivilce veya çıban benzeri bir görünüm oluşturur. Arpacık genellikle göz kapağındaki yağ bezlerinin veya kirpik köklerinin bakteriyel enfeksiyonu sonucu ortaya çıkar.
Göz kapağında bulunan küçük yağ bezleri, göz yüzeyinin sağlıklı kalmasına yardımcı olan yağlı bir tabaka üretir. Ancak bu bezlerin ağızları tıkandığında veya bakteriler tarafından enfekte edildiğinde arpacık oluşabilir.
Arpacık genellikle tek gözde ve tek bir noktada ortaya çıkar. Ancak bazı kişilerde aynı anda birden fazla arpacık oluşabilir. Çoğu durumda arpacık birkaç gün içinde büyür, ağrılı hale gelir ve daha sonra kendiliğinden iyileşme sürecine girer.
Arpacık Neden Çıkar?
Arpacık oluşmasının temel nedeni göz kapağındaki bezlerin enfekte olmasıdır. Bu enfeksiyonun en yaygın nedeni Staphylococcus aureus adlı bakteridir. Bu bakteri normalde ciltte bulunur ancak bazı durumlarda yağ bezlerine girerek enfeksiyona yol açar.
Arpacık oluşumuna yol açan başlıca nedenler şunlardır:
Göz kapağı hijyeninin yetersiz olması
Ellerin sık sık göze temas etmesi
Eski veya kirli makyaj ürünlerinin kullanılması
Kontakt lenslerin uygun şekilde temizlenmemesi
Yağ bezlerinin uçlarının tıkanması
Bağışıklık sisteminin zayıf olması
Bu faktörler göz kapağındaki bezlerin enfekte olma riskini artırır ve arpacık oluşmasına neden olur.
Arpacık Kimlerde Daha Sık Görülür?
Arpacık her yaş grubunda ortaya çıkabilir. Ancak bazı kişilerde arpacık gelişme riski daha yüksektir.
Arpacık daha sık şu kişilerde görülür:
Blefarit hastalarında
Yağlı cilt yapısına sahip kişilerde
Diyabet hastalarında
Bağışıklık sistemi zayıf kişilerde
Kontakt lens kullanan kişilerde
Makyaj ürünlerini sık kullanan kişilerde
Bu kişilerde göz kapağı bezleri daha kolay tıkanır veya enfekte olur.
Arpacık Belirtileri Nelerdir?
Arpacık genellikle oldukça belirgin belirtilerle ortaya çıkar. En sık görülen belirtiler şunlardır:
Göz kapağında ağrılı şişlik
Kızarıklık
Hassasiyet
Göz kapağında sıcaklık hissi
Işığa hassasiyet
Arpacık büyüdükçe şişliğin ortasında sarımsı bir iltihap noktası oluşabilir. Bu durum enfeksiyonun olgunlaşmakta olduğunu gösterir.
Arpacık Türleri Nelerdir?
Arpacık iki farklı şekilde ortaya çıkabilmektedir.
Dış Arpacık
Dış arpacık göz kapağının dış yüzeyinde görülür. Genellikle kirpik köklerindeki bezlerin enfeksiyonu sonucu oluşur. En sık görülen arpacık türüdür.
İç Arpacık
İç arpacık göz kapağının iç tarafında gelişir. Meibomian bezlerinin enfeksiyonu sonucu ortaya çıkar. İç arpacık genellikle daha ağrılı olur.
Arpacık ile Şalazyon Arasındaki Fark
Arpacık çoğu zaman şalazyon ile karıştırılabilir. Ancak bu iki durum farklıdır.
Arpacık enfeksiyona bağlı ağrılı bir şişliktir.
Şalazyon ise genellikle enfeksiyon içermez ve daha çok yağ bezinin tıkanması sonucu oluşan sert bir kitle şeklindedir.
Arpacık genellikle ağrılıdır ve hızlı gelişir. Şalazyon ise daha yavaş gelişir ve çoğu zaman ağrı oluşturmaz.
Arpacık Evde Nasıl Tedavi Edilir?
Arpacıkların büyük bir kısmı basit yöntemlerle birkaç gün içinde iyileşir. Evde uygulanabilecek bazı yöntemler arpacığın daha hızlı iyileşmesine yardımcı olabilir.
En etkili yöntemlerden biri ılık kompres uygulamasıdır.
Ilık kompres şu şekilde uygulanabilir:
Temiz bir bez ılık suyla ıslatılır
Bez göz kapağı üzerine yerleştirilir
Yaklaşık 10–15 dakika bekletilir
Bu işlem günde birkaç kez tekrarlanır
Ilık kompres göz kapağındaki bezlerin açılmasına yardımcı olur ve iltihabın boşalmasını kolaylaştırır.
Arpacığa İyi Gelen Şeyler Nelerdir?
Arpacığın iyileşmesine yardımcı olan bazı basit uygulamalar vardır.
Arpacığa iyi gelen yöntemler şunlardır:
Ilık kompres uygulamak
Göz kapağı temizliğine dikkat etmek
Ellerin göze temasını azaltmak
Makyaj kullanımını geçici olarak bırakmak
Kontakt lens kullanımına ara vermek
Bu yöntemler arpacığın daha hızlı iyileşmesine yardımcı olur.
Arpacık Tedavisinde Tıbbi Tedaviler
Bazı durumlarda arpacık kendiliğinden iyileşmeyebilir ve tıbbi tedavi gerekebilir.
Doktor tarafından uygulanabilecek tedaviler şunlardır:
antibiyotikli göz damlaları
antibiyotikli pomatlar
iltihabın boşaltılması
nadiren küçük cerrahi girişimler
Bu tedaviler enfeksiyonun kontrol altına alınmasını sağlar.
Arpacık Ne Zaman Doktora Gösterilmelidir?
Arpacık çoğu zaman basit bir sorun olsa da bazı durumlarda doktor muayenesi gerekir.
Aşağıdaki durumlarda göz doktoruna başvurulmalıdır:
arpacık iki haftadan uzun sürüyorsa
şişlik giderek büyüyorsa
görme etkileniyorsa
göz kapağında ciddi şişlik oluşmuşsa
sık sık arpacık tekrarlıyorsa
Bu durumlar altta yatan başka bir göz kapağı hastalığını gösterebildiğinden dolayı önemlidir.
Arpacık Nasıl Önlenir?
Arpacık oluşumunu tamamen önlemek her zaman mümkün olmaz. Ancak bazı basit önlemler arpacık riskini azaltır.
Arpacığı önlemek için şu önlemler alınabilir:
göz kapağı hijyenine dikkat etmek
makyaj malzemelerini düzenli değiştirmek
kontakt lensleri temiz kullanmak
gözleri kirli ellerle ovuşturmamak
blefarit tedavisini aksatmamak
Bu önlemler göz kapağı sağlığını korumaya yardımcı olur.
Özet
Arpacık, göz kapağındaki yağ bezlerinin bakteriyel enfeksiyonu sonucu ortaya çıkan yaygın bir göz kapağı hastalığıdır. Çoğu arpacık birkaç gün içinde kendiliğinden iyileşir. Ilık kompres ve göz kapağı hijyenine dikkat edilmesi iyileşme sürecini hızlandırır.
Ancak arpacık uzun süre geçmezse veya sık sık tekrar ederse bir göz doktoru tarafından değerlendirilmesi gerekir. Erken müdahale ile arpacık kolayca tedavi edilebilir ve komplikasyon gelişme riski azaltılabilir.
