Travmaya Bağlı Görme Siniri Hasarı (Travmatik Optik Nöropati)
Travmaya bağlı optik sinir hasarı ya da travmatik optik nöropati optik sinire doğrudan ya da dolaylı gelen darbeler sonucunda ortaya çıkan bir durumdur. Bu durumlarda optik sinir hasarı hafif ya da ağır olabilmektedir.
Optik Sinir ve Görevi
Optik sinir göz ile beyni birbirleri ile birleştiren sinir dokusudur. Yani gözde ışık ile ortaya çıkan elektriksel yanıtlar beyindeki görme merkezlerine optik sinir ile iletilmektedir. Bu anlamda gözü bir ampule, beyindeki görme merkezini de bir elektrik trafosuna benzetirsek, optik sinir aradaki kablolardır.
Optik sinir gözün arka kısmından çıkar ve gözün içinde bulunduğu kemik kafes olan orbitadan beyne geçerken dar bir kanaldan geçmektedir. Bu dar kanal içinde optik sinir kolaylıkla basıya uğrayabilmektedir. Şimdi travmatik optik nöropati konusuna devam edelim.
Nedenler
Travmatik optik nöropatinin en sık nedeni optik sinirin yukarıda bahsettiğimiz dar kanal içinde bası altında kalmasıdır. Bu bası altında kalma durumu orbita adı verilen gözün içinde bulunduğu kemik kafese dışarıdan gelen darbelerin kemik yoluyla kanala iletilmesi sonucunda ortaya çıkmaktadır. Bu indirekt yani dolaylı bir hasardır. Ancak her zaman bu şekilde olmaz. Bazen optik sinir doğrudan da hasar görebilir. Orbita içinde olan kanamalar, tümörler gibi sorunlar optik siniri doğrudan baskı altında bırakabilmektedir. Bazen göze gelen delici ve kesici yaralanmalar aynı zamanda direkt olarak optik siniri zedeleyebilmektedir.
Diğer nöro-oftalmolojik hastalıklar ile ilgili yazımıza buradan ulaşabilirsiniz.
Risk Faktörleri
Travmatik optik nöropati genellikle genç erkeklerde ortaya çıkmaktadır. Uluslararası optik sinir travma çalışmasında hastaların % 85’inin erkek ve ortalama yaşın 34 olduğu ortaya konulmuştur. En sık nedenler ise trafik kazası, bisiklet yaralanmaları, suikast ve düşme gibi başta alın ve şakak olmak üzere kafaya gelen darbelerdir.
Tanı
Travmatik optik nöropati durumlarında tanı genellikle hikaye ve klinik muayene ile kolayca konulmaktadır. Merkezi görme keskinliği ve renk görme azalır ve göz bebeğinin ışığa reaksiyonu bozulur. Optik sinirin görüntüsü başlangıçta genellikle normaldir, ancak 3-6 hafta içinde optik sinirdeki soluk beyaz görüntü zamanlar ortaya çıkar. Bu duruma optik atrofi adı verilmektedir. Bazen hastalar genel tıbbi sorunlardan dolayı acil bakım ya da yoğun bakımda tedavi görebilirler ve görme kaybını daha geç fark edebilirler.
Tedavi
Travmatik optik nöropatide etkinliği ispatlanmış bir tedavi yoktur. Bazı araştırmacılar travma sonrası erken dönemde yüksek doz steroid (kortizol) tedavisini önermektelerse de Uluslararası Optik Sinir Travma Çalışmasında bunu destekleyen bir bulgu saptanmamıştır.
Sıkça sorulan sorular
Travmatik optik nöropati nedir, nasıl oluşur?
Travmatik optik nöropati, göze doğrudan ya da dolaylı gelen darbeler sonucu görme sinirinin hasar görmesidir. En sık mekanizma, kafaya (özellikle alın-şakak) gelen darbenin kemik yoluyla, optik sinirin geçtiği dar kanala iletilmesiyle sinirin bası altında kalmasıdır (dolaylı hasar). Daha seyrek olarak kanama, kitle veya delici yaralanmalar siniri doğrudan zedeler.
Travmatik optik nöropati kimlerde daha sık görülür?
Genellikle genç erkeklerde görülür. Uluslararası optik sinir travma çalışmasında hastaların yaklaşık %85’i erkek ve ortalama yaş 34 olarak bildirilmiştir. En sık nedenler trafik kazaları, bisiklet yaralanmaları, düşmeler ve kafaya gelen darbelerdir.
Travmatik optik nöropati iyileşir mi, tedavisi var mı?
Etkinliği kesin kanıtlanmış standart bir tedavi yoktur. Bazı hekimler erken dönemde yüksek doz steroid önerse de Uluslararası Optik Sinir Travma Çalışması bunu destekleyen bir yarar göstermemiştir. Bir kısım hastada görme kendiliğinden bir miktar düzelebilir; ağır olgularda ise kalıcı görme kaybı ve zamanla optik atrofi gelişebilir. Yaklaşım hastaya göre bireyselleştirilir.
Travma sonrası görme sinirinde hasar nasıl anlaşılır?
Tanı çoğunlukla öykü ve muayeneyle konur: merkezi görme keskinliği ve renk görme azalır, göz bebeğinin ışığa tepkisi bozulur (afferent pupil defekti). Optik sinir görüntüsü ilk başta normal olabilir; soluk beyaz görünüm (optik atrofi) genellikle 3-6 hafta içinde ortaya çıkar. Yoğun bakımdaki hastalarda görme kaybı geç fark edilebilir.
